Οι βιταμίνες είναι οργανικές ενώσεις που λαμβάνονται συνήθως μέσω των τροφών. Είναι ουσίες απαραίτητες  για τη διατήρηση της βέλτιστης υγείας και της σωστής λειτουργίας των αμέτρητων διεργασιών του ανθρώπινου σώματος. Έχουν διαφορές μεταξύ τους, ως προς τη δομή και τη λειτουργία τους και διακρίνονται σε λιποδιαλυτές και υδατοδιαλυτές βιταμίνες.

Αυτό ορίζεται σύμφωνα με τη διάσπαση τους από τα λιπίδια ή το νερό. Οι βιταμίνες έχουν την ικανότητα να προλαμβάνουν και να θεραπεύουν διάφορες ασθένειες, συμπεριλαμβανομένων καρδιακών προβλημάτων, υψηλών επιπέδων χοληστερόλης, οφθαλμικών και δερματικών διαταραχών και συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Αντίθετα, η ανεπάρκεια βιταμινών μπορεί να δημιουργήσει ή να επιδεινώσει χρόνιες παθήσεις.

Οι βιταμίνες καταναλώνονται με διάφορους τρόπους, στην πλειοψηφία τους όμως, αποκτώνται μέσω των τροφών. Ωστόσο η βιομηχανία ειδών διατροφής, έχει δημιουργήσει συμπληρώματα που μπορούν να ενισχύσουν το επίπεδο των βιταμινών στο σώμα, στην περίπτωση που υπάρχει έλλειψη.

Λιποδιαλυτές βιταμίνες

Ο συγκεκριμένος τύπος βιταμινών αποθηκεύεται στους λιπώδεις ιστούς του σώματος και του ήπατος. Απορροφάται μέσω της εντερικής οδού με τη βοήθεια του λίπους και αποθηκεύεται στον ανθρώπινο οργανισμό με μεγαλύτερη ευκολία, από ότι οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες. Επίσης, μπορούν να παραμείνουν στο σώμα για αρκετές ημέρες ή ακόμη και για μήνες.

Λιποδιαλυτές βιταμίνες:

  • βιταμίνη A
  • βιταμίνη D
  • βιταμίνη E
  • βιταμίνη K

Υδατοδιαλυτές βιταμίνες

Οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες σε αντίθεση με τις λιποδιαλυτές, δεν αποθηκεύονται στο σώμα για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς εκκρίνονται άμεσα από τα νεφρά. Εξαιτίας αυτού, οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες, πρέπει να λαμβάνονται συχνότερα από ότι οι λιποδιαλυτές.

Υδατοδιαλυτές βιταμίνες:

  • βιταμίνη C
  • όλες οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β

Βιταμίνη Α

  • Χημική ονομασία: Ρετινόλη
  • Λιποδιαλυτή
  • Λειτουργία: Χρήσιμη στη θεραπεία οφθαλμικών διαταραχών, ακμής, δερματικών διαταραχών και λοιμώξεων. Επιπλέον, επιταχύνει τη διαδικασία επούλωσης τραυμάτων. Είναι κατάλληλη για την πρόληψη της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας και του καταρράκτη, ενώ συμβάλλει και στη βελτίωση της υγείας των μαλλιών.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης Α μπορεί να προκαλέσει τύφλωση νύχτας (αδυναμία κάποιου να βλέπει τη νύχτα ή σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού) και ξερό κερατοειδή.
  • Καλές πηγές βιταμίνης Α: συκώτι, καρότο, μπρόκολο, γλυκοπατάτα, βούτυρο, καλαμπόκι, σπανάκι, κολοκύθα, χόρτα, αυγό, βερίκοκο, πεπόνι και γάλα.

Βιταμίνη Β

  • Χημική ονομασία: Θειαμίνη
  • Υδατοδιαλυτή
  • Λειτουργία: μπορεί να αποτρέψει την εμφάνιση της νόσου beriberi, τις καρδιακές παθήσεις και τη δυσπεψία. Ενισχύει τον μεταβολισμό του οργανισμού, την κυκλοφορία του αίματος και την ανάπτυξη του εγκεφάλου.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης B μπορεί να προκαλέσει νόσο beriberi (περιφερικές νευρολογικές, εγκεφαλικές και καρδιαγγειακές ανωμαλίες) και σύνδρομο Korsakoff (νευρολογική διαταραχή).
  • Καλές πηγές βιταμίνης B: Χοιρινό, δημητριακά, ηλιόσποροι, καστανό ρύζι, σπαράγγια, λάχανο, κουνουπίδι, πατάτες, πορτοκάλια, συκώτι και αυγά.

Βιταμίνη Β2

  • Χημική ονομασία: Ριβοφλαβίνη
  • Υδατοδιαλυτή
  • Λειτουργία: Βοηθά στη θεραπεία του καταρράκτη, των δερματικών παθήσεων και της αναιμίας, βελτιώνοντας παράλληλα τη μεταβολική δραστηριότητα του σώματος.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β2, μπορεί να προκαλέσει σχισμές και πληγές στη στοματική κοιλότητα και τα χείλη, δερματίτιδα, επιπεφυκίτιδα, φωτοφοβία, άγχος, κόπωση.
  • Καλές πηγές βιταμίνης Β2: σπαράγγια, μπανάνες, τυρί cottage, γάλα, γιαούρτι, αυγά, σκουμπρί και πράσινα φασόλια.

Βιταμίνη Β3

  • Χημική ονομασία: Νιασίνη
  • Υδατοδιαλυτή
  • Λειτουργία: Μειώνει την αδυναμία, καταπολεμά τις δερματικές και καρδιακές διαταραχές, τις ημικρανίες, την υψηλή αρτηριακή πίεση, την υψηλή χοληστερόλη στο αίμα, το διαβήτη και τη διάρροια.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β3 μπορεί να προκαλέσει πελάγρα, που χαρακτηρίζεται από διάρροια, δερματίτιδα και διανοητική διαταραχή
  • Καλές πηγές βιταμίνης Β3: Συκώτι, κοτόπουλο, βοδινό κρέας, τόνος, σολομός, γάλα, αυγά, αβοκάντο, ντομάτες, μπρόκολο, καρότα, γλυκοπατάτες, σπαράγγια και μανιτάρια.

Βιταμίνη Β5

  • Χημική ονομασία: Παντοθενικό οξύ
  • Υδατοδιαλυτή
  • Λειτουργία: Καταπολεμά το άγχος, την αρθρίτιδα, διάφορες λοιμώξεις και δερματικές διαταραχές.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β5 μπορεί να προκαλέσει μυρμήγκιασμα των άκρων.
  • Καλές πηγές βιταμίνης Β5: Κρέας, μπρόκολο, αβοκάντο, βασιλικός πολτός, φακές, αυγά, φράουλες, ηλιόσποροι και κουνουπίδια.

Βιταμίνη Β6

  • Χημική ονομασία: Πυριδοξίνη
  • Υδατοδιαλυτή
  • Λειτουργία: Χρήσιμη για τη θεραπεία του διαβήτη, των σπασμών, της υπερβολικής εμμηνορροϊκής αιμορραγίας, του στρες και της αϋπνίας. Συνδέεται επίσης με τη μείωση των επιπέδων ομοκυστεϊνης στο σώμα.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β6 μπορεί να προκαλέσει αναιμία, περιφερική νευροπάθεια (βλάβη σε μέρη του νευρικού συστήματος εκτός του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού)
  • Καλές πηγές βιταμίνης Β6: Κρέας, μπανάνες, λαχανικά και ξηροί καρποί.

*Η υπερβολική κατανάλωση βιταμίνης B6 για μεγάλο χρονικό διάστημα, έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί μη αναστρέψιμη βλάβη των νεύρων.

Βιταμίνη Β7

  • Χημική ονομασία: Βιοτίνη
  • Υδατοδιαλυτή
  • Λειτουργία: Μπορεί να θεραπεύσει τις δερματικές διαταραχές και να βελτιώσει το μεταβολισμό του οργανισμού.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β7 μπορεί να προκαλέσει δερματίτιδα ή εντερίτιδα (φλεγμονή του εντέρου).
  • Καλές πηγές βιταμίνης Β7: Κρόκος αυγού, λαχανικά και συκώτι.

Βιταμίνη Β9

  • Χημική ονομασία: Φολικό οξύ
  • Υδατοδιαλυτή
  • Λειτουργία: Ιδιαίτερα ισχυρή έναντι της αναιμίας, της δυσπεψίας, της μη φυσιολογικής ανάπτυξης του εγκεφάλου, των διαταραχών του δέρματος και της ουρικής αρθρίτιδας. Παράλληλα αυξάνει τον σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β9 κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συνδέεται με γενετικές ανωμαλίες. Όσες θέλουν να αποκτήσουν παιδιά, ενθαρρύνονται να λαμβάνουν συμπληρώματα φολικού οξέος ένα έτος πριν την εγκυμοσύνη.
  • Καλές πηγές βιταμίνης Β9: Λαχανικά, όσπρια και ηλιόσποροι.

Βιταμίνη Β12

  • Χημική ονομασία: Κυανοκοβαλαμίνη
  • Υδατοδιαλυτή
  • Λειτουργία: Μειώνει τα συμπτώματα και τις παρενέργειες της αναιμίας, των ηπατικών και νεφρικών διαταραχών, καθώς και του καπνίσματος.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12, μπορεί να προκαλέσει μεγαλοβλαστική αναιμία (μία κατάσταση όπου ο μυελός των οστών, παράγει ασυνήθιστα μεγάλες ποσότητες ερυθρών αιμοσφαιρίων).
  • Καλές πηγές βιταμίνης Β12: Κρέας, οστρακοειδή, ψάρια, αυγά, γάλα, γαλακτοκομικά προϊόντα και δημητριακά.

Βιταμίνη C

  • Χημική ονομασία: Ασκορβικό οξύ
  • Υδατοδιαλυτή
  • Λειτουργία: Δρα θεραπευτικά σε διάφορες οφθαλμικές διαταραχές, στον καρκίνο, στο κοινό κρυολόγημα, στις φλεγμονές και στη δηλητηρίαση από μόλυβδο.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης C μπορεί να προκαλέσει  μεγαλοβλαστική αναιμία, ξηρά μαλλιά, ξηροδερμία, ξηροφθαλμία, καθυστερημένη επούλωση των πληγών και ευθραυστότητα των οστών.
  • Καλές πηγές βιταμίνης C: Ακτινίδιο, πορτοκάλι, γκρέιπφρουτ, πεπόνι, ανανάς, μαϊντανός, μπρόκολο.

Βιταμίνη D

  • Χημική ονομασία: Καλσιφερόλη, 1,25-διυδροξυ βιταμίνη D
  • Λιποδιαλυτή
  • Λειτουργία: Αντιμετωπίζει την αρθρίτιδα, τη ραχίτιδα, την τερηδόνα και το διαβήτη. Είναι επίσης πολύ ωφέλιμη για την αποκατάσταση των οστών και την αρτηριακή πίεση. Χρησιμοποιείται για την πρόληψη της οστεοπόρωσης και έχει συνδεθεί με την πρόληψη διαφόρων μορφών καρκίνου και πολλαπλής σκλήρυνσης σε ασθενείς που πάσχουν ήδη από οστεοαρθρίτιδα.
  • H ανεπάρκεια βιταμίνης D μπορεί να προκαλέσει ραχίτιδα και αδυναμία των οστών.
  • Καλές πηγές βιταμίνης D: Έκθεση σε υπεριώδεις ακτίνες UV, λιπαρά ψάρια, αυγά, συκώτι και μανιτάρια.

Βιταμίνη Ε

  • Χημική ονομασία: Τοκοφερόλη
  • Λιποδιαλυτή
  • Λειτουργία: Χρησιμοποιείται συχνά για τις αντιγηραντικές της ιδιότητες και ως τρόπος ενίσχυσης φροντίδας του δέρματος. Προστατεύει από καρδιακές παθήσεις, τη στειρότητα και την εγκεφαλική δυσλειτουργία.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης Ε είναι ασυνήθιστη, ωστόσο η έλλειψη της μπορεί να προκαλέσει αιμολυτική αναιμία στα νεογέννητα (αποτέλεσμα καταστροφής των ερυθρών αιμοσφαιρίων).
  • Καλές πηγές βιταμίνης Ε: Ακτινίδια, αμύγδαλα, αβοκάντο, αυγά, γάλα, ξηροί καρποί και πράσινα λαχανικά

Βιταμίνη Κ

  • Χημική ονομασία: Φυλλοκινόνη
  • Λιποδιαλυτή
  • Λειτουργία: Απαραίτητη για τη σωστή πήξη του αίματος. Επίσης συνδέεται με τον μεταβολισμό των οστών και την πρόληψη της αθηροσκλήρωσης.
  • Η ανεπάρκεια βιταμίνης Κ μπορεί να προκαλέσει αιμορραγική διάθεση.
  • Καλές πηγές βιταμίνης Κ: Πράσινα λαχανικά, αβοκάντο, ακτινίδια και μαϊντανός.

Τέλος, η επιστημονική κοινότητα υποστηρίζει ότι ο καλύτερος τρόπος για να λάβετε σημαντική ποσότητα βιταμινών για βέλτιστη υγεία, είναι να ακολουθήσετε ισορροπημένη διατροφή, με ένα ευρύ φάσμα τροφίμων, αποφεύγοντας τα συμπληρώματα βιταμινών.