Φαρυγγίτιδα (πονόλαιμος), είναι μια φλεγμονή του φάρυγγα ή του λαιμού. Χαρακτηρίζεται από ερυθρότητα, πρήξιμο και πόνο στη συγκεκριμένη περιοχή, γεγονός που μπορεί να δυσχεράνει την κατάποση.

Ο πονόλαιμος που προκαλείται από φαρυγγίτιδα είναι ένας από τους συνηθέστερους λόγους για επίσκεψη στο γιατρό. Οι περισσότερες περιπτώσεις φαρυγγίτιδας, εμφανίζονται κατά τους ψυχρούς μήνες του έτους και είναι συνήθως το πρώτο σύμπτωμα μιας ήπιας ασθένειας, όπως το απλό κρυολόγημα ή γρίπη. Εντούτοις, μπορεί να αποτελεί ένδειξη μιας πιο σοβαρής κατάστασης όπως οστρακιά ή στρεπτόκοκκο. Για να αντιμετωπιστεί σωστά ο πονόλαιμος, είναι σημαντικό να προσδιοριστεί η αιτία που τον προκάλεσε.

Αιτίες που προκαλούν φαρυγγίτιδα

Ο πονόλαιμος μπορεί να προκληθεί από ιογενείς ή βακτηριακές λοιμώξεις, με τις ιώσεις, να είναι η πιο συνηθισμένη αιτία δημιουργίας πονόλαιμου. Η φαρυγγίτιδα προκαλείται συνήθως από ιογενείς λοιμώξεις οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στα αντιβιοτικά και η θεραπεία γίνεται μόνο για την ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Ιογενείς αιτίες:

  • Λοιμώδης μονοπυρήνωση. Πρόκειται για μια συνηθισμένη ιογενής λοίμωξη που μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο στο λαιμό και φλεγμονή των αμυγδαλών.  Στα μικρά παιδιά η πάθηση είναι συνήθως ήπια και μπορεί να θεωρηθεί ως κρύωμα ή γρίπη. Όταν εμφανίζεται μετά την παιδική ηλικία, η ασθένεια μπορεί να είναι εξαιρετικά σοβαρή αφού ενδέχεται να επηρεάσει το ήπαρ και τη σπλήνα.
  • Γρίπη
  • Ιλαρά
  • Ανεμοβλογιά

Σε μικρότερο βαθμό η φαρυγγίτιδα προκαλείται από βακτηριακές λοιμώξεις και απαιτεί τη λήψη αντιβιοτικών.

Βακτηριακές αιτίες:

  • Η πιο συνηθισμένη βακτηριακή αιτία της φαρυγγίτιδας είναι το βακτήριο του στρεπτόκοκκου.

Η διάγνωση του πρέπει να γίνει το συντομότερο δυνατό, λόγω των σοβαρών επιπλοκών που μπορούν να προκληθούν εξαιτίας του. Αυτές περιλαμβάνουν ρευματικό πυρετό (που μπορεί να βλάψει την καρδιά), και οξεία νεφρίτιδα.

  • Η φαρυγγίτιδα που διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα (χρόνια φαρυγγίτιδα), μπορεί να οφείλεται σε λοίμωξη του αναπνευστικού που εξαπλώνεται στο λαιμό.
  • Τα τσιγάρα μπορούν επίσης να ερεθίσουν τον λαιμό και να προκαλέσουν φαρυγγίτιδα.

Συμπτώματα

Ανάλογα με την ασθένεια που προκαλεί τον πονόλαιμο τα συμπτώματα μπορεί να ποικίλουν. Η περίοδος επώασης είναι συνήθως 2 έως 5 μέρες.

Συμπτώματα φαρυγγίτιδας από γρίπη:

  • Φτέρνισμα
  • Ρινική καταρροή
  • Πονοκέφαλος
  • Βήχας
  • Κούραση
  • Σωματικός πόνος
  • Κρυάδες
  • Πυρετός

Συμπτώματα φαρυγγίτιδας από λοιμώδη μονοπυρήνωση:

  • Πονόλαιμο
  • Πυρετό
  • Πονοκέφαλο
  • Μυϊκούς πόνους και πόνους στις αρθρώσεις
  • Πρησμένοι λεμφαδένες στο λαιμό
  • Δερματικά εξανθήματα

Συμπτώματα φαρυγγίτιδας από στρεπτόκοκκο:

  • Δυσκολία στην κατάποση
  • Ερυθρότητα του λαιμού
  • Πρησμένοι λεμφαδένες
  • Πυρετός
  • Κρυάδες
  • Απώλεια της όρεξης
  • Ναυτία

Η διάρκεια της μεταδοτικής περιόδου, εξαρτάται από τις αιτίες που προκαλούν τη φαρυγγίτιδα.

Διάγνωση

Εάν παρουσιάζετε συμπτώματα φαρυγγίτιδας, ο ιατρός αρχικά θα εξετάσει το λαιμό σας. Θα ελέγξει για πιθανά λευκά ή γκρίζα εξανθήματα, πρήξιμο και ερυθρότητα. Μπορεί επίσης να εξετάσει τα αυτιά, τη μύτη και τους λεμφαδένες του λαιμού. Σε περίπτωση  υποψίας στρεπτόκοκκου, ο ιατρός με τη χρήση μιας ξύλινης ράβδου με βαμβακερή κορυφή θα πάρει δείγμα από τις εκκρίσεις του λαιμού. Τα αποτελέσματα βγαίνουν σε λίγα μόλις λεπτά. Σε ορισμένες περιπτώσεις το δείγμα αποστέλλεται  σε εργαστήριο για περαιτέρω εξετάσεις. Για τη διάγνωση της λοιμώδους μονοπυρήνωσης απαιτούνται αιματολογικές εξετάσεις.

Αντιμετώπιση με φαρμακευτική αγωγή

  • Τα αντιικά φάρμακα δε συνιστώνται σε λοιμώξεις ιογενούς προέλευσης. Οι λοιμώξεις αυτές υποχωρούν συνήθως μόνες τους μέσα σε λίγες μέρες.
  • Οι βακτηριακές λοιμώξεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά, τα οποία χορηγούνται ύστερα από υπόδειξη γιατρού. Η λήψη οποιουδήποτε τυχαίου αντιβιοτικού ενδέχεται να επιδεινώσει τα συμπτώματα ή και να οδηγήσει σε υποτροπή. Με τα χρόνια, μελέτες έχουν δείξει ότι η συνεχής κατάχρηση αντιβιοτικών, έχει αυξήσει την αντίσταση των βακτηρίων καθιστώντας τη θεραπεία της λοίμωξης αρκετά δύσκολη.
  • Η φαρυγγίτιδα που προκύπτει από αλλεργία πρέπει να αντιμετωπίζεται με αντιισταμινικά φάρμακα. Η σωστή επιλογή αντιισταμινικών, είναι επίσης πολύ σημαντική αφού είναι γνωστό πως πολλά από αυτά προκαλούν καταστολή, κάτι που επηρεάζει την καθημερινότητα του ασθενούς. Ως εκ τούτου, η διαβούλευση με τον κατάλληλο γιατρό θα βοηθήσει στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.

Κατ’ οίκον αντιμετώπιση

Για να ανακουφίσετε προσωρινά τον πόνο και την ταλαιπωρία από τα συμπτώματα του πονόλαιμου, θα μπορούσατε να δοκιμάσετε τα εξής:

  • Πίνετε άφθονα υγρά για να αποτρέψετε την αφυδάτωση
  • Γαργάρες με χλιαρό αλατόνερο
  • Αποφύγετε το κάπνισμα
  • Λήψη παστίλιας με ήπιο αναισθητικό. Οι παστίλιες που πωλούνται στα φαρμακεία, μπορούν να ανακουφίσουν τον πονόλαιμο και τα λοιπά συμπτώματα.

Πρόληψη

  • Όταν χρησιμοποιείτε δημόσια τηλέφωνα ή βρύσες, αποφεύγετε να τα αγγίζετε με τη μύτη ή το στόμα σας.
  • Αποφύγετε τη στενή επαφή με κάποιον που έχει πονόλαιμο.
  • Μην καταναλώνετε μεγάλες ποσότητες αλκοόλ.
  • Αποφύγετε περιοχές που υπάρχει πολύς καπνός από τσιγάρο.
  • Βελτιώστε τις φυσικές άμυνες του σώματος. Μειώστε τα επίπεδα άγχους και φροντίστε να ξεκουράζεστε αρκετά.
  • Πλύνετε συχνά τα χέρια σας. Χρησιμοποιείστε απολυμαντικά με βάση το αλκοόλ (αιθυλική αλκοόλη), όταν δεν υπάρχει σαπούνι και νερό.