Η βιταμίνη Κ ανακαλύφθηκε  τη δεκαετία του 1930 από τον Δανό βιοχημικό και φυσιολόγο, Henrik Dam. Η ονομασία της προέρχεται από την γερμανική λέξη koagulation που σημαίνει πήξη, αφού διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη στερεοποίηση του αίματος. Παράλληλα, συμβάλλει στην αναδιαμόρφωση των οστών, στη ρύθμιση των επιπέδων του ασβεστίου στο αίμα, στη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας και στην προστασία από τον καρκίνο.

Ουσιαστικά πρόκειται για ένα σύμπλεγμα ενώσεων, από το οποίο οι σπουδαιότερες φαίνεται να είναι η φυλλοκινόνη (βιταμίνη Κ1) και η μενακινόνη (βιταμίνη Κ2). Η πρώτη λαμβάνεται από φυλλώδη χόρτα και λαχανικά, ενώ η δεύτερη κατά κύριο λόγο από κρέατα, τυριά, αυγά, ενώ συντίθεται και μόνη της από εντερικά βακτήρια του οργανισμού. Εξαιτίας αυτού, τα επίπεδα της βιταμίνης Κ, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την υγεία του εντέρου, αφού οποιαδήποτε διαταραχή μπορεί να μειώσει την ικανότητα του οργανισμού να απορροφήσει ή να παράγει αρκετή βιταμίνη Κ.

Γενικά, η βιταμίνη Κ1 που υπάρχει στα χόρτα απορροφάται ελάχιστα. Σύμφωνα με το αποτέλεσμα έρευνας, μόνο το 10% αφομοιώνεται πραγματικά από τον οργανισμό. Όσον αφορά τη βιταμίνη Κ2, οι πληροφορίες σχετικά με τον μεταβολισμό της, είναι πολύ λίγες. Ωστόσο, οι επιστήμονες θεωρούν ότι επειδή η Κ2 βρίσκεται σε τρόφιμα που περιέχουν λίπος, μπορεί να απορροφηθεί με μεγαλύτερη ευκολία.  Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η βιταμίνη Κ είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη και οι λιποδιαλυτές βιταμίνες απορροφώνται καλύτερα όταν καταναλώνονται μαζί με λιπαρές τροφές.

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε, ότι η απουσία βιταμίνης Κ από τον οργανισμό, θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στον θάνατο από αιμορραγία, που προήλθε έστω και από έναν μικρό τραυματισμό. Από την άλλη μεριά, η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε βιταμίνη Κ, μπορεί να υποστηρίξει την:

  • Υγεία της καρδιάς
  • Βελτίωση της πυκνότητας των οστών
  • Επαναφορά της στοματικής υγιεινής
  • Καταπολέμηση του καρκίνου
  • Μείωση των λοιμώξεων

Ανεπάρκεια

Όταν το σώμα στερείται την απαραίτητη βιταμίνη Κ, τότε ο οργανισμός μπαίνει σε λειτουργία έκτακτης ανάγκης, ενεργοποιώντας μόνο τις διεργασίες που απαιτούνται για την άμεση επιβίωση. Το αποτέλεσμα είναι ότι άλλες, ζωτικής σημασίας διαδικασίες, υποβαθμίζονται και αφήνουν τον οργανισμό ευάλωτο σε κατάγματα των οστών, ανάπτυξη καρκίνου και καρδιακά προβλήματα.

Η κακή διατροφή είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες που καθορίζουν την έλλειψη βιταμίνης Κ. Επίσης, άτομα που λαμβάνουν αντιβιοτικά για μεγάλο χρονικό διάστημα, που υποφέρουν από το σύνδρομο του χρόνιου ευερέθιστου εντέρου και αυτά που λαμβάνουν χάπια για μείωση της χοληστερόλης, είναι πολύ πιθανό να εμφανίσουν ανεπάρκεια φυλλοκινόνης.

Προειδοποιητικά σημάδια που δηλώνουν ανεπάρκεια:

  • Συχνή αιμορραγία μύτης ή ούλων
  • Εύκολοι μώλωπες στην επιδερμίδα

Έλλειψη Βιταμίνης Κ στα βρέφη

Μελέτες έχουν δείξει ότι τα μωρά που γεννιούνται πρόωρα ή θηλάζουν, έχουν χαμηλά επίπεδα εντερικών βακτηριδίων, αυξάνοντας το ενδεχόμενο να παρουσιάσουν έλλειψη βιταμίνης Κ. Η ανεπάρκεια αποδίδεται τόσο στην αδυναμία της μητέρας να την μεταφέρει μέσω του πλακούντα στο μωρό, όσο και στην χαμηλή περιεκτικότητα στο μητρικό γάλα και χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σοβαρή, διότι μπορεί να προκαλέσει την αιμολυτική νόσο του νεογνού (HDN).

Πολλές φορές χορηγείται στα νεογέννητα ένεση βιταμίνης Κ, ώστε να αποτραπεί μια πιθανή αιμορραγία ή η ανάπτυξη HDN. Ενώ οι ενέσεις αυτές είναι ευρέως αποδεκτές, περιέχουν χημικά συστατικά τα οποία μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη του βρέφους. Για τον λόγο αυτό, θα ήταν προτιμότερο η λήψη βιταμίνης Κ, να προέρχεται από φυσικές πηγές.

11 τροφές πλούσιες σε βιταμίνη Κ

Η ημερήσια δόση για ενήλικες είναι 90 mcg.

1 φλιτζάνι: 428 mcg

  • Ινδική μουστάρδα

1 φλιτζάνι: 278 mcg

  • Σέσκουλο

1 φλιτζάνι 298 mcg

  • Πράσο

1 φλιτζάνι: 207 mcg

  • Λαχανάκι Βρυξελλών

1 φλιτζάνι: 156 mcg

  • Σπανάκι

1 φλιτζάνι: 145 mcg

  • Μπρόκολο

1 φλιτζάνι: 92 mcg

  • Αγγούρι

1 φλιτζάνι: 17 mcg

  • Κουνουπίδι

1 φλιτζάνι: 16 mcg

  • Λάχανο

1 φλιτζάνι: 31 mcg

  • Σπαράγγια

1 φλιτζάνι: 55 mcg

Οφέλη

Καρδιακή υγεία

Έχει αποδειχθεί ότι βοηθά στην αποφυγή της ασβεστοποίησης των αρτηριών, μια από τις κυριότερες αιτίες των καρδιακών προσβολών. Επιπλέον, αποτελεί μια θρεπτική ουσία που είναι απαραίτητη για τη μείωση της φλεγμονής και την προστασία των κυττάρων των αιμοφόρων αγγείων.

Βελτίωση της οστικής πυκνότητας

Αυξάνει την ποσότητα της πρωτεΐνης που απαιτείται για τη διατήρηση του ασβεστίου των οστών, μειώνοντας τον κίνδυνο οστεοπόρωσης (ιδιαίτερα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες) και καταγμάτων.

Βοηθά στον έμμεσο πόνο και στην αιμορραγία

Μειώνει τις κοιλιακές κράμπες και άλλους πόνους της εμμηνόρροιας, ρυθμίζοντας τη λειτουργία των ορμονών. Η ανεπάρκεια βιταμίνης Κ μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα.

Κατά του καρκίνου

Μελέτες έχουν δείξει ότι είναι αποτελεσματική στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του προστάτη, του στοματικού καρκίνου, του παχέος εντέρου και του στομάχου. Οι υψηλές δόσεις φυλλοκινόνης,  βοήθησαν ασθενείς με καρκίνο του ήπατος, να σταθεροποιήσουν ή ακόμη και να βελτιώσουν τη λειτουργία του ήπατος.

Πήξη του αίματος

Έχει πρωταρχικό ρόλο στους μηχανισμούς  πήξης του αίματος και σταματά τις αιμορραγίες. Η διαδικασία πήξης του αίματος είναι πολύ σύνθετη, καθώς απαιτεί τη λειτουργία τουλάχιστον 12 πρωτεϊνών, προτού ολοκληρωθεί η διαδικασία. Τέσσερις από αυτές, απαιτούν τη βιταμίνη Κ για τη δράση τους.

Στοματική υγεία

Μια υγιεινή διατροφή πλούσια σε βιταμίνη Κ και άλλα μέταλλα, βοηθά στην εξάλειψη επιβλαβών βακτηριδίων που καταστρέφουν το σμάλτο των δοντιών, ενώ παρέχει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για μια ισχυρή οδοντοστοιχία.

Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη

Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη εξαρτάται από την ηλικία και το φύλο. Το Ινστιτούτο Ιατρικής συστήνει τα ακόλουθα ως επαρκή πρόσληψη:

Βρέφη

0-6 μήνων: 2 mcg/ημέρα

7-12 μηνών: 2,5 mcg/ημέρα

Παιδιά

1-3 ετών: 30 mcg/ημέρα

4-8 ετών: 55 mcg/ημέρα

9-13 ετών: 60 mcg/ημέρα

Έφηβοι και ενήλικες

Έφηβοι 14-18: 75 mcg/ημέρα

Έφηβες 14-18: 75 mcg/ημέρα

Άνδρες 19 ετών και άνω: 90 mcg/ημέρα

Γυναίκες 19 ετών και άνω: 90 mcg/ημέρα

Παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις

Οι έγκυες και οι θηλάζουσες πρέπει να αποφεύγουν τα συμπληρώματα, αφού περιέχουν υψηλότερη δόση από την ημερήσια συνιστώμενη. Τα άτομα που έχουν υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιακή ανακοπή ή έχουν αιματολογικά προβλήματα, δεν πρέπει να λαμβάνουν βιταμίνη Κ χωρίς να συμβουλευτούν το γιατρό τους. Ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτική αγωγή, πρέπει να είναι αρκετά προσεχτικοί με τη βιταμίνη Κ, να ελέγχουν και να ρυθμίζουν την περιεκτικότητα της, σύμφωνα με τις συμβουλές του γιατρού.

Η λήψη αντιβιοτικών πάνω από δέκα μέρες αυξάνει την ανάγκη πρόσληψης βιταμίνης Κ. Τα αντιβιοτικά σκοτώνουν τα βακτήρια του εντέρου, κάτι που επιτρέπει στον οργανισμό να απορροφά την βιταμίνη Κ.

Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης Ε, καθώς η βιταμίνη Ε μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία της βιταμίνης Κ στον οργανισμό.