Η τροφική δηλητηρίαση είναι αποτέλεσμα της κατανάλωσης μολυσμένων, χαλασμένων ή τοξικών τροφίμων. Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα που προκαλούνται, σχετίζονται με τη γαστρεντερική οδό, και είναι η ναυτία, ο εμετός και η διάρροια.

Πολλές φορές, μία δηλητηρίαση μπορεί να επηρεάσει και άλλα όργανα, όπως τα νεφρά, τον εγκέφαλο ή τους μύες. Συχνά τα συμπτώματα είναι βραχύβια και επιλύονται μόνα τους, ωστόσο πολλές φορές έχουν παρατηρηθεί συμπτώματα αφυδάτωσης και ηλεκτρολυτικών διαταραχών που χρήζουν άμεσης ιατρικής φροντίδας.

Το Κέντρο Ελέγχου & Πρόληψης Νοσημάτων εκτιμά ότι, 48 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως, αρρωσταίνουν κάθε χρόνο από ασθένειες που σχετίζονται με τις τροφές. Οι πιο συχνές τροφικές δηλητηριάσεις προκαλούνται από τον Νορoϊό (Norovirus) και τα βακτήρια Καμπυλοβακτήριο (Campylobacter), Κλωστηρίδιο το διαθλαστικό (Clostridium perfringens) και Σαλμονέλα (Salmonella).

Πως μολύνονται τα τρόφιμα

Τα τρόφιμα μπορούν να μολυνθούν όταν:

  • Δεν παρασκευάζονται με ασφάλεια. Για παράδειγμα, δεν έχουν ψηθεί ή δεν έχουν πλυθεί καλά.
  • Έρθουν σε επαφή με κατοικίδια, μύγες ή άλλα παράσιτα.
  • Το ωμό κοτόπουλο ειδικά, όταν έρθει σε επαφή με άλλες τροφές.
  • Δεν αποθηκεύονται σε ασφαλείς θερμοκρασίες, που επιτρέπουν την ανάπτυξη των βακτηριδίων.

Τροφική δηλητηρίαση – Συμπτώματα

Τα συμπτώματα, καθώς και ο χρόνος εκδήλωσης τους, μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με την πηγή της λοίμωξης. Μερικοί άνθρωποι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων, των μικρών παιδιών, των εγκύων και ατόμων με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.  Οι συνήθεις περιπτώσεις τροφικής δηλητηρίασης, περιλαμβάνουν τουλάχιστον τρία από τα ακόλουθα συμπτώματα:

  • Κοιλιακές κράμπες
  • Ναυτία
  • Διάρροια
  • Εμετό
  • Πονοκέφαλο
  • Ανορεξία
  • Αδυναμία
  • Ήπιος πυρετός

Συμπτώματα που απαιτούν ιατρική φροντίδα

Συνήθως οι τροφικές δηλητηριάσεις δεν οδηγούν σε επιπλοκές. Ωστόσο υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα, τα οποία όταν παρουσιαστούν χρήζουν άμεσης ιατρικής επέμβασης.

Αυτά είναι:

  • Διάρροια που διαρκεί περισσότερο από 3 μέρες.
  • Πυρετός άνω των 38 βαθμών Κελσίου.
  • Θολή όραση.
  • Δυσκολία στην ομιλία.
  • Συμπτώματα αφυδάτωσης  όπως, ξηροστομία και ανουρία (έλλειψη ούρων, η ποσότητα ούρων είναι λιγότερη από 100 ml το 24ωρο).

Τα συμπτώματα τροφικής δηλητηρίασης, είναι συχνά ίδια με αυτά της γαστρεντερίτιδας.

Τύποι τροφικής δηλητηρίασης

Αλλαντίαση – Τροφική δηλητηρίαση από ακάθαρτη τροφή

Η τροφική αλλαντίαση προκαλείται, όταν τα βακτήρια που αναπτύσσονται στα τρόφιμα παράγουν τοξίνες, οι οποίες δεν καταστρέφονται από τη διαδικασία του μαγειρέματος. Η κατανάλωση των μολυσμένων τροφίμων, μπορεί να προκαλέσει αλλαντίαση.

Συμπτώματα: Θολή όραση, δυσκολία στην ομιλία, στην κατάποση και στην αναπνοή, ναυτία, εμετός, ξηροστομία, αδυναμία και κόπωση.

Περίοδος επώασης: 12 έως 36 ώρες

Συνδεδεμένα τρόφιμα: Μέλι, φρούτα, λάδι, πατάτες, κονσερβοποιημένα τρόφιμα και ψάρια

Clostridium perfringens

Βακτήριο που προκαλεί την κοινή τροφική δηλητηρίαση. Εμφανίζεται συχνά στα έντερα των ανθρώπων και των ζώων.

Συμπτώματα: Διάρροια, κράμπες στομάχου

Περίοδος επώασης: 8 έως 22 ώρες

Συνδεδεμένα τρόφιμα: Κρέας, πουλερικά

Campylobacter

Γνωστή και ως καμπυλοβακτηρίωση. Πρόκειται για μία λοίμωξη του πεπτικού συστήματος (ή του εντέρου) που προκαλείται από το βακτήριο Campylobacter που βρίσκεται σε μολυσμένο νερό ή τρόφιμο.

Συμπτώματα: Διάρροια, κοιλιακό άλγος, πυρετό

Περίοδος επώασης: 2 έως 7 μέρες

Συνδεδεμένα τρόφιμα: Πουλερικά, κρέας, μολυσμένο νερό, μη παστεριωμένο γάλα

Escherichia Coli

Το E. Coli είναι βακτήριο που βρίσκεται στο έντερο και στα κόπρανα των ανθρώπων και των ζώων. Οι περισσότεροι τύποι E. Coli είναι αβλαβείς, ωστόσο κάποιοι που περιέχουν την τοξίνη Shiga (STEC), μπορούν να βλάψουν την πεπτική οδό. Ένας μικρός αριθμός ατόμων με λοίμωξη STEC, μπορεί να εμφανίσει νεφρική ανεπάρκεια και αναιμία (λόγω καταστροφής των ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα οποία διανέμουν το οξυγόνο στο σώμα). Αυτό ονομάζεται αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο (HUS). To HUS μπορεί να είναι θανατηφόρο. Ενδέχεται επίσης να προκληθεί και από άλλους τύπους βακτηρίων.

Συμπτώματα: Κοιλιακός πόνος, κοιλιακός άλγος, πυρετός και εμετός

Περίοδος επώασης: 2 έως 8 μέρες

Συνδεδεμένα τρόφιμα: Μη παστεριωμένο γάλα, κρέας, λαχανικά, μολυσμένο νερό

Λιστερίωση (Listeria)

Είναι μια σπάνια αλλά σοβαρή ασθένεια που προκαλείται από βακτήρια. Δεν μεταδίδεται μεταξύ των ανθρώπων, ωστόσο μπορεί να περάσει από μια έγκυο γυναίκα στο αγέννητο μωρό της. Τα βακτήρια Listeria monocytogenes, βρίσκονται στο περιβάλλον και μπορούν να μολύνουν ορισμένα τρόφιμα υψηλού κινδύνου (κρέατα, πουλερικά, αυγά), τα οποία δεν έχουν μαγειρευτεί πλήρως ή αποθηκευτεί σωστά.

Συμπτώματα: Πυρετός και πονοκέφαλος. Μπορεί να προκαλέσει αποβολή και θνησιμότητα. Τα συμπτώματα είναι πιο πιθανό να εμφανιστούν σε ευάλωτες ομάδες.

Περίοδος επώασης: 2 μέρες έως 3 μήνες

Συνδεδεμένα τρόφιμα: Μη παστεριωμένο γάλα, αλλαντικά έτοιμα για κατανάλωση

Λοίμωξη από Νοροϊό

Είναι μια εξαιρετικά μολυσματική μορφή γαστρεντερίτιδας. Εμφανίζεται σε χώρους με πολύ κόσμο, όπως σχολεία, εστιατόρια και νοσοκομεία.

Συμπτώματα: Ναυτία, εμετός, διάρροια, κράμπες στο στομάχι, πονοκέφαλος, χαμηλός πυρετός, ρίγη, μυϊκοί πόνοι

Περίοδος επώασης: 1 έως 2 ημέρες

Συνδεδεμένα τρόφιμα: Μολυσμένα τρόφιμα

Σαλμονέλλωση

Είναι μια λοίμωξη του πεπτικού συστήματος που προκαλείται από το βακτήριο Salmonella. Πρόκειται για ένα μικρόβιο που βρίσκεται στα ζωικά τρόφιμα (κρέας, πουλερικά, αυγά, γάλα) και μεταφέρεται στον άνθρωπο όταν δεν τηρούνται οι κανόνες υγιεινής.  H ασφαλής προετοιμασία του φαγητού, το πλήρες μαγείρεμα, καθώς και το πλύσιμο των χεριών μετά από επαφή με ωμά κρέατα και ζώα, μειώνουν τους κινδύνους μόλυνσης από σαλμονέλα.

Συμπτώματα: Κοιλιακός πόνος, ναυτία, διάρροια, πυρετός, εμετός και κεφαλαλγία

Περίοδος επώασης: 8 ώρες έως 7 μέρες

Συνδεδεμένα τρόφιμα: Κοτόπουλο, άψητα αυγά, μαγιονέζα

Σιγκέλλωση

Παλιότερα ονομαζόταν βακτηριακή δυσεντερία. Τα βακτηρίδια Shigella εμφανίζονται κυρίως στον ανθρώπινο οργανισμό, οπότε η διάδοση τους από άτομο σε άτομο είναι πιο συνηθισμένη.

Συμπτώματα: Διάρροια, ναυτία, εμετός, πυρετός και κράμπες στομάχου

Περίοδος επώασης: 2 έως 7 μέρες

Συνδεδεμένα τρόφιμα: Μολυσμένα τρόφιμα

Μόλυνση από σταφυλόκοκκο

Προκαλείται από το βακτήριο Staphylococcus aureus. Το βακτήριο απελευθερώνει στα φαγητά μια τοξίνη προκαλώντας άμεσα, ναυτία και εμετό.

Συμπτώματα: Ναυτία, εμετός, κράμπες στο στομάχι και διάρροια

Περίοδος επώασης: 1 έως 6 ώρες

Συνδεδεμένα τρόφιμα: Κρέας, πουλερικά, μη παστεριωμένο γάλα, τυρί, επεξεργασμένο κρέας (αλλαντικά)

Αιτίες

Οι περισσότερες τροφικές δηλητηριάσεις εντοπίζονται στις εξής αιτίες:

  • Βακτήρια ( Ε. Coli, Listeria, Salmonella)

Είναι η πιο διαδεδομένη αιτία. Αναπτύσσονται στα τρόφιμα κάτω από κατάλληλες (για τα βακτήρια) συνθήκες προκαλώντας τροφική δηλητηρίαση.

  • Παράσιτα

Η δηλητηρίαση των τροφίμων από παράσιτα δεν είναι τόσο συνηθισμένη όσο η δηλητηρίαση από βακτήρια. Ωστόσο τα παράσιτα που διαδίδονται μέσω των τροφίμων είναι πολύ επικίνδυνα. Το τοξόπλασμα είναι το παράσιτο που παρατηρείται συχνότερα σε τροφικές δηλητηριάσεις.

  • Ιοί

Τροφική δηλητηρίαση μπορεί επίσης να προκληθεί από ιό. Ο Νοροϊός, προκαλεί πάνω από 19 εκατομμύρια περιπτώσεις τροφικής δηλητηρίασης κάθε χρόνο, παγκοσμίως. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να είναι και θανατηφόρα. Ο ροταϊός, ο αντεροϊός και ο αστροϊός είναι επίσης ιοί που προκαλούν ορισμένες μορφές γαστρεντερίτιδας.

Διάγνωση

Ο γιατρός είναι σε θέση να διαγνώσει τον τύπο τροφικής δηλητηρίασης με βάση τα συμπτώματα σας. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορούν να διεξαχθούν εξετάσεις αίματος, εξετάσεις κοπράνων και δοκιμές σε τρόφιμα που έχετε φάει, έτσι ώστε να προσδιοριστεί η αιτία της δηλητηρίασης. Ο γιατρός μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσει ένα τεστ ούρων, για να αξιολογήσει εάν ένα άτομο αφυδατώνεται εξαιτίας μιας τροφικής δηλητηρίασης.

Αντιμετώπιση

Η τροφική δηλητηρίαση αντιμετωπίζεται συνήθως στο σπίτι. Οι περισσότερες περιπτώσεις επιλύονται μεταξύ 3 έως 5 ημερών.

Αν έχετε τροφική δηλητηρίαση, είναι σημαντικό να παραμείνετε σωστά ενυδατωμένοι. Τα ισοτονικά ποτά που περιέχουν ηλεκτρολύτες μπορούν να βοηθήσουν. Ο χυμός φρούτων και το νερό καρύδας, μπορούν να αποκαταστήσουν τους υδατάνθρακες και να βοηθήσουν στην κόπωση.

Αποφύγετε την καφεΐνη, διότι μπορεί να ερεθίσει τον πεπτικό σωλήνα. Το τσάι με χαλαρωτικά βότανα, όπως το χαμομήλι, η μέντα και η πικραλίδα μπορεί να ηρεμήσει τους πόνους του στομάχου.

Κάποια φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο της διάρροιας και στην καταστολή της ναυτίας. Ωστόσο, πριν τη λήψη κάποιου φαρμάκου θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας, αφού πολλές φορές το σώμα χρησιμοποιεί τον εμετό και τη διάρροια, για να απαλλαγεί από τις τοξίνες που έχουν προκαλέσει την δηλητηρίαση. Επίσης, η χρήση αυτών των φαρμάκων θα μπορούσε να καλύψει τη σοβαρότητα της ασθένειας και να καθυστερήσει την χορήγηση της κατάλληλης θεραπείας.

Σε σοβαρές περιπτώσεις τροφικής δηλητηρίασης, τα άτομα ενδέχεται να χρειαστούν ενυδάτωση με ενδοφλέβια έγχυση υγρών στο νοσοκομείο.

Ιδανική διατροφή σε περίπτωση δηλητηρίασης

Καλό θα είναι να σταματήσετε την κατανάλωση στέρεων τροφών και να αποφύγετε τις φυτικές ίνες των φρέσκων φρούτων και λαχανικών, μέχρι να περάσουν ο εμετός και η διάρροια. Δώστε προτεραιότητα στους απλούς υδατάνθρακες (λευκό ψωμί, λευκά μακαρόνια, ρύζι, φρυγανιές) και επιλέξετε τρόφιμα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά.

  • Μπανάνες και μήλα (σε μικρές ποσότητες)
  • Ρύζι
  • Σούπα με κοτόπουλο, μοσχάρι ή ψάρι (άπαχα)
  • Βραστά λαχανικά
  • Αθλητικά ποτά
  • Βραστές πατάτες

Ποια τρόφιμα να αποφεύγετε

Γαλακτοκομικά προϊόντα, κυρίως γάλα και τυρί.

Επίσης:

  • Τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη
  • Πικάντικα φαγητά
  • Τηγανητά φαγητά
  • Καφεΐνη
  • Αλκοόλ
  • Νικοτίνη

Πρόληψη τροφικής δηλητηρίασης

Ο καλύτερος τρόπος να αποτρέψετε την τροφική δηλητηρίαση, είναι να χειριστείτε το φαγητό σας με ασφάλεια. Το κρέας, τα πουλερικά, τα αυγά και τα οστρακοειδή, μπορεί να φιλοξενούν μολυσματικούς παράγοντες, οι οποίοι εξαλείφονται κατά τη διάρκεια του μαγειρέματος. Αν τα τρόφιμα αυτά τρώγονται ωμά (σούσι), δεν μαγειρεύονται σωστά ή αν τα χέρια και οι επιφάνειες δεν καθαρίζονται μετά την επαφή, υπάρχουν πολλές πιθανότητες να προκληθεί κάποιου είδους τροφική δηλητηρίαση.

Πλένετε πάντα τα χέρια σας πριν το μαγείρεμα ή πριν την κατανάλωση τροφής. Βεβαιωθείτε ότι το φαγητό σας είναι καλά σφραγισμένο και αποθηκευμένο. Μαγειρέψτε προσεκτικά το κρέας και τα αυγά. Οτιδήποτε έρχεται σε επαφή με ωμά τρόφιμα,  θα πρέπει να απολυμαίνεται πριν το χρησιμοποιήσετε για την προετοιμασία άλλων τροφών.

*Η δημοσίευση έχει πληροφοριακό χαρακτήρα και δεν αποσκοπεί στην αντικατάσταση συμβουλών από τους ειδικούς υγείας.