Η λαγάνα είναι ο παραδοσιακός ελληνικός άρτος, που παρασκευάζεται χωρίς προζύμι ( η προσθήκη μαγιάς έγινε με το πέρασμα των χρόνων), την Καθαρά Δευτέρα. Δηλαδή την πρώτη ημέρα της Μεγάλης Σαρακοστής του Πάσχα. Η προετοιμασία της λαγάνας σηματοδοτεί την αρχή περιόδου νηστείας, που διαρκεί 50 ημέρες.

Η ιστορία της ξεκινά από την αρχαιότητα και συνεχίζεται έως και σήμερα. Ο Έλληνας σατιρικός ποιητής του 5ου αιώνα π.Χ., Αριστοφάνης, στο έργο του Εκκλησιάζουσες, αναφέρει ότι «η Λαγάνα πέττεται», εννοώντας  ότι οι Λαγάνες γίνονται. Ενώ  ο Οράτιος, ο κορυφαίος Ρωμαίος λυρικός ποιητής, που έζησε στην εποχή του Οκταβιανού Αύγουστου, την περιγράφει ως Γλύκισμα των φτωχών.

Η ετυμολογία της λαγάνας προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη, «λάγανον». Την χρησιμοποιούσαν οι Αρχαίοι Έλληνες για να περιγράψουν μια φαρδιά επίπεδη ζύμη, που φτιαχνόταν από αλεύρι και νερό. Την συναντούμε επίσης, με την ονομασία πόπανα, έναν επίπεδο άρτο, που προσφερόταν από τους Αρχαίους, ως θυσία προς τους θεούς.

Ιδιαιτέρως διαδεδομένη. είναι και η ονομασία αρτολαγάνα. Δηλαδή, λαγάνα φτιαγμένη με αλεύρι εξαιρετικής ποιότητας, μέλι, κρασί, γάλα και πιπέρι.

Συνταγή για παραδοσιακή λαγάνα

Χρόνος προετοιμασίας: 30 λεπτά

Χρόνος μαγειρέματος:15 λεπτά

Συνολικός χρόνος παρασκευής: 45 λεπτά

Ποσότητα: 1 λαγάνα

Υλικά

  • 2 φλιτζάνια αλεύρι για όλες τις χρήσεις
  • 1 κ.γ. μαγιά ξηρή
  • 1/2 κ.σ. αλάτι χονδρό
  • 1/2 κ.γ. ζάχαρη
  • 1 φλιτζάνι χλιαρό νερό
  • 25 γραμμάρια σουσάμι

Διαδικασία παρασκευής

Ξεκινώντας θα ενεργοποιήσουμε τη μαγιά, ώστε να πάρουμε ως αποτέλεσμα μια αφράτη λαγάνα. Βάζουμε σε ένα μπολ 1/2 φλιτζάνι χλιαρό νερό και μαγιά, μαζί με τη ζάχαρη, και αφήνουμε το μείγμα για 5 λεπτά να ενεργοποιηθεί πλήρως η μαγιά. Το υπόλοιπο χλιαρό νερό, θα το ανακατέψουμε με αλάτι.

Αφού κάναμε σωστά την προετοιμασία, θα ξεκινήσουμε να δουλεύουμε τη ζύμη. Ρίχνουμε σε καθαρό μπολ το αλεύρι και δημιουργούμε μια τρύπα στο κέντρο του. Προσθέτουμε την ενεργοποιημένη μαγιά (δηλ. το μείγμα μαγιάς, ζάχαρης, νερού), και το χλιαρό νερό με αλάτι. Ανακατεύουμε με ξύλινη κουτάλα να ομογενοποιηθεί η ζύμη. Στη συνέχεια απομένει η διαδικασία της ζύμωσης που είναι απαραίτητη σε κάθε συνταγή με ζύμη. Αλευρώνουμε τα χέρια και ζυμώνουμε για μερικά λεπτά. Μόλις δούμε ότι η ζύμη έχει δέσει και είναι έτοιμη, την τοποθετούμε στο τραπέζι και συνεχίζουμε το ζύμωμα πάνω στον πάγκο, τραβάμε ή πιέζουμε, μέχρι να γίνει εύπλαστη και απαλή.

Όσο πιο πολύ πλάθεται πάνω στο τραπέζι, τόσο πιο αφράτη θα γίνει!

Όταν ολοκληρώσουμε το ζύμωμα, πλάθουμε τη ζύμη σαν μπάλα, τοποθετούμε σε μπολ, σκεπάζουμε με πετσέτα και αφήνουμε μερικά λεπτά να διπλασιαστεί σε όγκο. Θα χρειαστεί περισσότερο από 1 ώρα για να φουσκώσει.

Μόλις είναι έτοιμη, την ανοίγουμε με τα χέρια να απλωθεί σε όλο το ταψί. Τρυπάμε με πιρούνι ή κάνουμε βαθουλώματα με το δάκτυλό, πάνω στην επιφάνεια της ζύμης. Ραντίζουμε με ελαιόλαδο και πασπαλίζουμε με σουσάμι.

Σημείωση: Το ταψί μπορείτε να το λαδώσετε, είτε να χρησιμοποιήσετε λαδόκολλα.

Τέλος, ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 180 βαθμούς C, για σαράντα λεπτά.