Ποιος δεν γνωρίζει το μέλι; Αυτό το γλυκό νέκταρ της φύσης που παράγουν οι μέλισσες και έχει μεγαλώσει γενιές και γενιές. Αν και αποτελεί την κύρια τροφή της μέλισσας, χρησιμοποιείται εδώ και πολλούς αιώνες από τον άνθρωπο ως μια θρεπτική τροφή με πλούσια και γλυκιά γεύση.

Αποτελείται από 20% νερό, 80% γλυκόζη και φρουκτόζη, γύρη, κερί και ανόργανα άλατα. Η γεύση, το άρωμα, η υφή και το χρώμα του, εξαρτώνται από τον τύπο των λουλουδιών από τον οποίο συλλέγεται το νέκταρ για την παρασκευή του.

Το μέλι κατείχε πάντοτε σημαντική θέση στην ζωή μας, καθώς υπήρξε μέρος των διατροφικών μας συνηθειών, αλλά και της ιατρικής. Στην αρχαιότητα, το θεωρούσαν ως το φαγητό των θεών και το σύμβολο του πλούτου και της ευτυχίας, ενώ κατά τον Μεσαίωνα, αποτέλεσε τη βάση για την παραγωγή ενός αλκοολούχου ποτού του υδρόμελου. Σήμερα, τα πολυάριθμα οφέλη του, το έχουν καταστήσει ένα σημαντικό συστατικό στην ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού και μια αναντικατάστατη τροφή στις διατροφικές μας συνήθειες.

Τι είναι όμως αυτό που κάνει το μέλι τόσο δημοφιλές; Πιθανότατα, η ευχάριστη γεύση του και η ευκολία με την οποία μπορούμε να το καταναλώσουμε, είτε πάνω σε μία φέτα ψωμί, είτε να το αναμείξουμε σε ένα ζεστό ρόφημα ως φυσικό γλυκαντικό.

Πως παράγεται το μέλι

Έχει ειπωθεί ότι εκτός από τον άνθρωπο, τίποτα στον κόσμο δεν μπορεί να συγκριθεί με την απίστευτη αποτελεσματικότητα μιας αποικίας μελισσών. Μέσα στην κυψέλη, κάθε μέλισσα έχει έναν ιδιαίτερο ρόλο προκειμένου να κυλίσει ομαλά η ζωή, μέσα και έξω από αυτήν.

Για να ζήσουν λοιπόν οι μέλισσες, χρειάζονται δύο διαφορετικά είδη φαγητού. Το ένα είναι το μέλι, το όποιο παράγεται από το νέκταρ που βρίσκεται στην καρδιά των λουλουδιών και το άλλο είναι η γύρη, η οποία  προέρχεται από τους σπόρους των ανθήρων των λουλουδιών. Πως λοιπόν, η μέλισσα φτιάχνει την τροφή της; Ας δούμε αναλυτικά τι συμβαίνει.

Αρχικά να αναφέρουμε ότι, η μέλισσα είναι μια θαυμάσια μηχανή πτήσης. Μπορεί να μεταφέρει ωφέλιμο φορτίο (νέκταρ ή γύρη) κοντά στο βάρος της. Κάτι που είναι αξιοθαύμαστο, εάν σκεφτεί κανείς, ότι ακόμη και το πιο προηγμένο αεροσκάφος μπορεί να απογειωθεί, μόνο με φορτίο, 1/4 του βάρους του.

Όταν οι εργάτριες μέλισσες είναι ηλικίας 20 ημερών, αφήνουν την κυψέλη για να συλλέξουν νέκταρ, μια γλυκιά έκκριση των λουλουδιών. Η μέλισσα διεισδύει στα πέταλα του λουλουδιού, απορροφά το νέκταρ με την γλώσσα την και την τοποθετεί στον αποθηκευτικό σάκο που βρίσκεται στο στομάχι της. Καθώς το νέκταρ εισέρχεται στον οργανισμό της, το αδενικό της σύστημα εκπέμπει ένζυμα που εμπλουτίζουν το νέκταρ.

Αφού συλλέξει αρκετή ποσότητα, επιστρέφει στην αποικία όπου την εναποθέτει στα κενά κελιά της κυψέλης. Εκεί, οι οικιακές μέλισσες ανεμίζουν το υγρό νέκταρ με τα φτερά τους, έως ότου εξατμιστεί η υγρασία δημιουργώντας το μέλι. Τέλος, σφραγίζουν τα κελιά με κερί και έτσι έχουν αποθηκεύσει και εξασφαλίσει την τροφή τους για τους κρύους μήνες του χειμώνα.

Διατροφική αξία

Στα 100 γραμμάρια μελιού περιέχονται:

  • Θερμίδες: 304
  • Νάτριο: 4 mg
  • Κάλιο: 52 mg
  • Υδατάνθρακες: 82 g
  • Φυτικές Ίνες: 0.2 g
  • Ζάχαρη: 82
  • Φρουκτόζη: 40.94 g
  • Πρωτεΐνες: 0.3 g
  • Ασβέστιο: 6 mg
  • Σίδηρο: 0.4 mg
  • Μαγνήσιο: 2 mg
  • Βιταμίνη C: 0.5 mg

Τα είδη

Υπάρχουν δύο κατηγορίες μελιού:

  • Το ανθόμελο, το οποίο παράγεται από το νέκταρ των λουλουδιών
  • Το μέλι μελιτωμάτων (δεν αποτελούν προϊόν μέλισσας αλλά εκκρίματα που παράγονται από πεύκο, ελάτη και άλλα δασικά φυτά, τα οποία κολλούν στην μέλισσα, και αυτή τα αποθηκεύει στην κυψέλη).

Ανθόμελα

Θυμαρίσιο: Θεωρείται το καλύτερο τόσο σε γεύση όσο και σε ποιότητα. Έχει έντονο άρωμα και είναι ανοιχτόχρωμο. Κρυσταλλώνει σε διάστημα 6 έως 18 μηνών.

Πορτοκαλιάς: Κατώτερης ποιότητας, ωστόσο έχει ωραία γεύση και ιδιαίτερο άρωμα. Κρυσταλλώνει σε μερικούς μήνες.

Ρεικόμελο: Λέγεται ότι είναι το πιο υγιεινό. Το χρώμα του είναι σκούρο ξανθό και με το πέρασμα του καιρού αλλάζει και γίνεται κόκκινο. Κρυσταλλώνει σε 2 μήνες.

Καστανιάς: Έχει ελαφρώς πικρή γεύση και έντονο άρωμα. Κρυσταλλώνει αργά.

Κουμαριάς: Έχει και αυτό ελαφρώς πικρή γεύση. Για τον λόγο αυτό, οι μελισσοκόμοι επιλέγουν να το αφήσουν στην κυψέλη για την επιβίωση των μελισσών κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Από μελιτώματα

Πεύκου: Έχει ελαφρώς πικρή γεύση και είναι κατάλληλο για διαβητικούς. Το χρώμα του ποικίλει ανάλογα με την εποχή που παράγεται (ανοιχτόχρωμο την άνοιξη, σκούρο το φθινόπωρο). Έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα συνεπώς, δεν κρυσταλλώνει γρήγορα.

Ελάτης: Έχει ανοιχτό χρώμα και δεν κρυσταλλώνει ποτέ. Ενώ είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία, οι καταναλωτές δεν το επιλέγουν εξαιτίας της περίεργης γεύσης του.

Ελάτης βανίλια: Είναι πια ποικιλία μελιού με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (Π.Ο.Π.). Το χρώμα του είναι χρυσαφί και έχει ξεχωριστό άρωμα.

Βαμβακιού: Είναι ανοιχτόχρωμο και έχει εξαιρετικό άρωμα και γεύση. Εξαιτίας της υψηλής περιεκτικότητας σε σάκχαρα, κρυσταλλώνει σε διάστημα 3 μηνών. Πλούσιο σε υπεροξείδιο του υδρογόνου, χρησιμοποιείται και ως συστατικό στην παρασκευή καλλυντικών.

Ασφάκας: Συλλέγεται δύσκολα και για τον λόγο αυτό, σπάνια θα το βρείτε στο εμπόριο. Το χρώμα του είναι υποκίτρινο και έχει πολύ ωραίο άρωμα.

Καστανιάς: Αποτελεί προϊόν ανάμειξης μελιού με νέκταρ. Έχει σκούρο καφέ χρώμα και έχει έντονη γεύση. Κρυσταλλώνει αργά.

Ηλίανθου: Έχει κίτρινο χρώμα και γλυκιά γεύση. Πλούσιο σε πολυφαινόλες. Κρυσταλλώνει μέσα σε δύο μήνες από την ημέρα παραγωγής του.

Οφέλη

Το μέλι χρησιμοποιήθηκε πρώτα από τον βοτανολόγο – φαρμακολόγο Πεδάνιο Διοσκουρίδη το 50 μ.Χ. Πλούσιο σε ωφέλιμες φυτικές ενώσεις, το γνήσιο μέλι προσφέρει κορυφαία οφέλη στην υγεία του οργανισμού, τα οποία υποστηρίζονται από την επιστήμη.

Καταστολή του βήχα

Ο βήχας είναι ένα κοινό πρόβλημα του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο και την ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Στην φαρμακοβιομηχανία έχουν εφευρεθεί αρκετά παρασκευάσματα για την αντιμετώπιση του βήχα και πέραν αυτόν, το μέλι είναι μια φυσική επιλογή που θα μπορούσε να συμβάλλει προς αυτήν την κατεύθυνση. Υπάρχουν πολλά επιστημονικά στοιχεία που τεκμηριώνουν αυτή την άποψη, και συγκλίνουν πως το μέλι θα μπορούσε να είναι μια ενδιαφέρουσα και φυσική, εναλλακτική θεραπεία του βήχα. Σύμφωνα λοιπόν με μελέτες διαπιστώθηκε, ότι η τακτική κατανάλωση μελιού, μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα του βήχα πιο γρήγορα, σε σχέση με τη φαρμακευτική αγωγή και να βελτιώσει την ποιότητα του ύπνου.

Παρόλα αυτά, δεν πρέπει ποτέ να χορηγείται σε παιδιά ηλικίας κάτω του ενός έτους χωρίς την άδεια γιατρού, εξαιτίας του κινδύνου εμφάνισης αλλαντίασης.

Αντιμετώπιση και επούλωση των τραυμάτων

Από τα αρχαία χρόνια μέχρι και σήμερα, το μέλι έχει εφαρμοστεί στο δέρμα προκειμένου να επουλώσει άμεσα εγκαύματα και πληγές. Σε  ανασκόπηση που πραγματοποιήθηκε το 2015 , στην οποία αξιολογήθηκαν 26 μελέτες για τη δράση του απέναντι στις πληγές, αποδείχτηκε ότι το μέλι είναι η πιο αποτελεσματική θεραπεία για τα εγκαύματα και περιοχές που έχουν μολυνθεί έπειτα από μια χειρουργική επέμβαση (ποσοστό θεραπείας 43%).

Παράλληλα, αποτελεί μια αποδοτική θεραπεία  για τα διαβητικά έλκη των ποδιών, τα οποία είναι σοβαρές καταστάσεις που μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε ακρωτηριασμό.

Οι ερευνητές αποδίδουν τις θεραπευτικές δυνάμεις του μελιού, στα αντιβακτηριακά και αντιφλεγμονώδη συστατικά που περιέχονται στη σύνθεση του, καθώς και στην ικανότητα του να θρέφει τον δερματικό ιστό.

Επιπλέον, μπορεί να βοηθήσει στη θεραπεία άλλων δερματικών παθήσεων συμπεριλαμβανομένης της ψωρίασης, των αιμορροΐδων και του έρπη.

Καρδιακή υγεία

Ως μια πλούσια πηγή πολυφαινολών και άλλων αντιοξειδωτικών ενώσεων, οι οποίες έχουν συνδεθεί άρρηκτα με μειωμένο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, το μέλι βοηθά στην διαστολή των καρδιακών μυών, αυξάνοντας τη ροή του αίματος προς την καρδιά. Ταυτόχρονα, μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη σχηματισμού θρόμβων αίματος, οι οποίοι ενδέχεται να οδηγήσουν σε καρδιακή προσβολή και εγκεφαλικό επεισόδιο.

Επιπλέον, μελέτη σε αρουραίους έχει δείξει ότι το μέλι προστατεύει την καρδιά από το οξειδωτικό στρες.

Μείωση των τριγλυκεριδίων

Τα αυξημένα τριγλυκερίδια αποτελούν ακόμη  έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρδιακές παθήσεις. Τα επίπεδα τριγλυκεριδίων τείνουν να αυξάνονται με μια διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και εκλεκτικούς υδατάνθρακες.

Είναι ενδιαφέρον ότι πολλές μελέτες έχουν συνδέσει την συχνή κατανάλωση μελιού με τα χαμηλά επίπεδα τριγλυκεριδίων (περίπου 10 με 20%), ειδικά όταν χρησιμοποιείται για να αντικαταστήσει τη ζάχαρη.

Βοηθά στη βελτίωση της χοληστερόλης

Όχι μόνο τα τριγλυκερίδια, αλλά και τα υψηλά επίπεδα «κακής» χαληστερόλης LDL είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου για καρδιακές παθήσεις. Η LDL διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην αρτηριοσκλήρωση,την συσσώρευση δηλαδή λίπους στις αρτηρίες, και μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή προσβολή και εγκεφαλικό.

Σύμφωνα με μελέτη που διεξήχθη σε 55 ασθενείς διαπιστώθηκε, ότι όσοι έλαβαν μέλι αντί για ζάχαρη μείωσαν την «κακή» χοληστερόλη κατά 5,8% και αύξησαν τα επίπεδα της «καλής» HDL κατά 3,3 %.

Απώλεια βάρους

Αν και έχει περισσότερες θερμίδες από την ζάχαρη, όταν καταναλώνεται με ζεστό νερό, βοηθά στην καύση του λίπους που αποθηκεύεται στο σώμα. Ομοίως, το μέλι μαζί με χυμό λεμονιού ή κανέλα, βοηθά στη μείωση του βάρους.

Κατάλληλο για διαβητικούς

Παρόλο που περιέχει σάκχαρα, δεν είναι το ίδιο με την ζάχαρη ή άλλα τεχνητά γλυκαντικά. Ο ακριβής συνδυασμός φρουκτόζης και γλυκόζης επιτρέπει τη χρήση του ως γλυκαντικό το οποίο είναι καλύτερο για τη συνολική υγεία, από ότι η ζάχαρη. Ωστόσο εξακολουθεί να είναι κάτι που οι διαβητικοί, πρέπει να καταναλώνουν με προσοχή.

Βελτιώνει τις αθλητικές επιδόσεις

Πρόσφατες έρευνες έδειξαν, ότι το μέλι είναι μια εξαιρετική πηγή ενέργειας που βοηθά στην ενίσχυση της απόδοσης των αθλητών. Παράλληλα, είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να διατηρηθούν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, να ανακάμψουν οι μύες, να αποκατασταθεί το γλυκογόνο μετά από μια προπόνηση και να ρυθμιστεί η ποσότητα ινσουλίνης στον οργανισμό.

Πλούσιο σε αντιοξειδωτικά

Το γνήσιο μέλι περιέχει πολλά αντιοξειδωτικά συμπεριλαμβανομένων των πολυφαινολών, ενζύμων, φλαβονοειδών και οργανικών οξέων. Ο συνδυασμός αυτών των ενώσεων χαρίζει στο μέλι την αντιοξειδωτική του δράση. Τα αντιοξειδωτικα έχουν συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, εγκεφαλικών επεισοδίων και ορισμένων μορφών καρκίνου. Μπορούν επίσης να προάγουν και την υγεία των ματιών.

Δρα ως προβιοτικό

Ορισμένες ποικιλίες διαθέτουν μεγάλες ποσότητες φιλικών βακτηρίων συμπεριλαμβανομένων των γαλακτοβάκιλλων. Γεγονός που μπορεί να εξηγήσει πολλές από τις «μυστηριώδεις» θεραπευτικές ιδιότητες του μελιού.

Μεταξένια μαλλιά

Το μέλι είναι ιδανικό για τον καθαρισμό του τριχωτού της κεφαλής και δρα ως φυσικός παράγοντας για την ενυδάτωση των μαλλιών, χαρίζοντας μεταξένια και απαλή υφή, χωρίς να απομακρύνει τα φυτικά έλαια. Υπάρχουν πολλά σαμπουάν στο εμπόριο που έχουν στην σύνθεση τους μέλι. Εναλλακτικά, μπορείτε να ανακατέψετε μια κουταλιά του γλυκού μαζί με ελαιόλαδο και να το εφαρμόσετε στα μαλλιά σας για 20 λεπτά.

Φαρμακευτική χρήση

Το μέλι έχει χρησιμοποιηθεί στην ιατρική της Αγιουβέρδα στην Ινδία για τουλάχιστον 4.000 χρόνια και θεωρείται ότι είναι χρήσιμο για τα εξής:

  • Βελτίωση της όρασης
  • Θεραπείας της ανικανότητας και της πρόωρης εκσπερμάτωσης
  • Διαταραχές της ουροφόρου οδού
  • Βρογχικού άσθματος
  • Διάρροια
  • Ναυτία
  • Στρες
  • Αδυναμία
  • Διαταραχή ύπνου
  • Κακή αναπνοή
  • Υπνηλία
  • Υψηλή πίεση αίματος
  • Έκζεμα και δερματίτιδα

Όταν το μέλι χρησιμοποιείται με άλλα φυτικά σκευάσματα, ενισχύει τις φαρμακευτικές τους ιδιότητες.

Δοσολογία

Το μέλι έχει την ίδια γλυκύτητα και χημική δομή με τη ζάχαρη, οπότε η προτεινόμενη δόση είναι ανάλογη με αυτή της ζάχαρης. Μια κουταλιά της σούπας θεωρείται ως μια μερίδα και δεν συνιστάται να υπερβείτε τις 10 κουταλιές της σούπας κατά τη διάρκεια της ημέρας,  καθώς ενδέχεται να εμφανίσετε παρενέργειες.

Η μέλισσα δε σταματά να μας εκπλήσσει και να παραγάγει σημαντικές υπερτροφές που μπορούμε να εντάξουμε στο καθημερινό διαιτολόγιο. Μάθετε περισσότερα για την πρόπολη και το «ελιξήριο της ζωής» που είναι ο βασιλικός πολτός.

Στοιχεία που πρέπει να γνωρίζετε

Ποιότητα: Τόσο η τιμή, όσο και τα οφέλη του μελιού εξαρτώνται από την ποιότητα του. Υπάρχει η πεποίθηση, ότι το μέλι που παράγεται με περισσότερα από μια ποικιλία λουλουδιών, είναι πολύ καλύτερο από αυτό που παράγεται από μία μόνο ποικιλία.

Αποθήκευση: Όταν αποθηκεύεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, αποκτά πιο σκούρο χρώμα και χάνει ορισμένες ιδιότητες. Συνεπώς, θα ήταν καλύτερα να αποφεύγεται η παρατεταμένη αποθήκευση.

Χρώμα: Το χρώμα του μελιού είναι ένα σημαντικό χαρακτηριστικό για να κρίνουμε την ποιότητα του. Το ανοιχτόχρωμο μέλι είναι πολύ καλύτερο από το σκούρο.

Κρυστάλλωση: Επικρατεί η αντίληψη ότι το μέλι που κρυσταλλώνει, αποτελεί προϊόν νοθείας ή είναι χαλασμένο. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει, καθώς το «ζαχάρωμα», είναι μια φυσική ιδιότητα όλων των ειδών μελιού, εξαιρουμένου του πεύκου και ελάτης. Το καθαρό, ακατέργαστο  μέλι, που δεν έχει θερμανθεί σε υψηλές θερμοκρασίες, έχει μια φυσική τάση με το πέρασμα του χρόνου να κρυσταλλώνει, χωρίς να επηρεάζονται τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του.

Πώς γίνεται το κρυστάλλωμα

Όπως είναι γνωστό, το μέλι αποτελείται από 70% σάκχαρα και λιγότερο από 20% νερό. Η υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα, το καθιστά ασταθές αφού το νερό δεν μπορεί να αφομοιώσει τόσο μεγάλο ποσοστό. Συνεπώς, η κρυστάλλωση αποτελεί φυσικό επακόλουθο.

Τα δύο κύρια σάκχαρα του μελιού είναι η φρουκτόζη και η γλυκόζη και  η περιεκτικότητα τους ποικίλλει, ανάλογα το είδος. Σε γενικές γραμμές, η φρουκτόζη κυμαίνεται από 30-45% και η γλυκόζη από 25-30%. Η ισορροπία αυτών των δύο προκαλεί την κρυστάλλωση και το ποσοστό του καθενός καθορίζει την ταχύτητα την οποία το μέλι θα «ζαχαρώσει». Η γλυκόζη, που είναι λιγότερο διαλυτή στο νερό, θα πάρει την μορφή μικροσκοπικών κρυστάλλων ενώ η φρουκτόζη που είναι πιο διαλυτή, θα παραμείνει υγρή. Καθώς η κρυστάλλωση εξελίσσεται, οι κρυσταλλικοί κόκκοι εξαπλώνονται σε όλο το μέλι και τότε αυτό αποκτά μια σταθερή και κορεσμένη μορφή.

Δεδομένου λοιπόν, ότι όλα στην φύση επιδιώκουν την ισορροπία, συμπεριλαμβανομένου του μελιού, η κρυστάλλωση είναι ένα απολύτως φυσικό φαινόμενο που εύκολα μπορεί να χαρακτηριστεί και ως θαύμα της φύσης.

Η αποκρυστάλλωση επιτυγχάνεται με θέρμανση του μελιού, σε θερμοκρασία έως 45 βαθμούς Κελσίου. Σε μεγαλύτερη θερμοκρασία καταστρέφονται οι ιδιότητες, το άρωμα και η γεύση του.

Και το πιο σημαντικό: Μπορεί με το πέρασμα των χρόνων, η υφή και το χρώμα του μελιού να μεταβληθούν. Ωστόσο, είναι μία από τις τροφές, που δεν χαλάνε ποτέ! Αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στην οξύτητα του, η οποία αποτρέπει την ανάπτυξη μικροοργανισμών. Έπειτα, το υπεροξείδιο του οξυγόνου που περιέχεται στην σύστασή του και η έλλειψη υγρασίας, είναι  δύο άλλοι παράγοντες που συντελούν έτσι ώστε το μέλι να παραμείνει…αθάνατο!

Προφυλάξεις

  • Το μέλι παρουσιάζει παρενέργειες σε παιδιά κάτω του ενός έτους. Υπάρχει πιθανότητα τα παιδιά αυτής της ηλικίας, να παρουσιάσουν τροφική δηλητηρίαση. Δεν υπάρχει κίνδυνος για παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας ή ενήλικες.
  • Αποφύγετε την θέρμανση του μελιού, καθώς η διαδικασία δημιουργεί την χημική ένωση (ΗΜF) η οποία μπορεί να βλάψει το DNA.
  • Η υπερβολική κατανάλωση μελιού, μπορεί να οδηγήσει σε φούσκωμα, κράμπες στομάχου και διάρροια.
  • Η κατανάλωση μελιού από διαβητικούς να γίνεται έπειτα από σύσταση γιατρού.
  • Μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, καθώς είναι τελείως ανεπαρκές σε φυτικές ίνες, κάτι που έχει έχει ως αποτέλεσμα τη συνολική απορρόφηση της ζάχαρης που οδηγεί στον διαβήτη.
  • Η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να διαβρώσει το σμάλτο των δοντιών εξαιτίας της υπερβολικής περιεκτικότητας σε ζάχαρη.