Το επιστημονικό του όνομα είναι Rosmarinus officinalis (Ροσμαρίνος ο φαρμακευτικός), αλλά σε πολλές περιοχές συναντάται και με το όνομα αρισμαρί. Το γνωστό σε όλους μας δεντρολίβανο, σύμφωνα με την λαογραφία, πήρε το όνομά του από την Παναγία, η οποία άφησε τον μανδύα της πάνω σε έναν θάμνο, και αυτός μέχρι το επόμενο πρωί είχε ανθίσει και τα λουλούδια του είχαν πάρει την απόχρωση του μπλε. Από τότε, λοιπόν, ονομάστηκε και «rose of Mary». Στην αρχαιότητα δε, οι αρχαίοι Έλληνες που θεωρούσαν το φυτό ως δώρο της Αφροδίτης, το χρησιμοποιούσαν και ως λιβάνι στους ναούς τους, εξ αυτού και η ονομασία δεντρολίβανο ή λιβανόδεντρο.

Το δεντρολίβανο, είναι ένα δημοφιλές αρωματικό φυτό που αναπτύσσεται στις ζεστές και ηλιόλουστες περιοχές της Μεσογείου. Ανήκει στην οικογένεια των Χειλανθών (Lamiaceae) μαζί με την μέντα, τον βασιλικό και την ρίγανη. Το υπέροχο και πλούσιο άρωμα που θυμίζει πεύκο, η ξεχωριστή γεύση του, όπως επίσης και τα μοναδικά οφέλη που προσφέρει στην υγεία είναι μερικοί από τους πολλούς λόγους, για τους οποίους οι άνθρωποι επιλέγουν να το έχουν στους κήπους τους.

Έγινε ευρέως γνωστό εξαιτίας της πεποίθησης ότι περιέχει ουσίες που βοηθούν τόσο στην τόνωση όσο και στην ενίσχυση της μνήμης. Συνεπώς, δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός, ότι οι σπουδαστές στην Αρχαία Ελλάδα, κατά την διάρκεια των εξετάσεων, έβαζαν στα μαλλιά τους κλαδιά από δεντρολίβανο. Παράλληλα, στην Αγγλία, η ιδιότητα του αυτή, το μεταμόρφωσε σε σύμβολο πίστης και αγάπης, ενώ έπαιξε σημαντικό ρόλο και στην διακόσμηση των γάμων.

Εδώ και χιλιάδες χρόνια τόσο τα φύλλα του βοτάνου, όσο και τα όμορφα μπλε λουλούδια του, έχουν αξιοποιηθεί για την τόνωση του ανοσοποιητικού. Κατά την διάρκεια του 16ου και 17ου αιώνα, χρησιμοποιήθηκε από τους φαρμακοποιούς, ως βοήθημα στις πεπτικές διαταραχές. Σήμερα, τα ευεργετικά δραστικά συστατικά του δεντρολίβανου αξιοποιούνται τόσο στην παραδοσιακή ιατρική, όσο και στην μαγειρική.

Διατροφική αξία δεντρολίβανου

Στα 100gr δεντρολίβανου

  • Θερμίδες: 130
  • Λιπαρά οξέα: 6 gr
  • Φυτικές ίνες: 56 % RDI
  • Πρωτεΐνες: 3.3 gr
  • Βιταμίνη Α: 58 % RDI
  • Βιταμίνη Β6: 15 % RDI
  • Βιταμίνη C: 36 % RDI
  • Ασβέστιο: 31 % RDI
  • Σίδηρος: 37 % RDI
  • Μαγνήσιο: 22 % RDI
  • Νάτριο: 1% RDI
  • Κάλιο: 19 % RDI

*RDI: Ποσοστό Ημερήσιας Πρόληψης

Οφέλη

Το δεντρολίβανο έχει συνδεθεί κυρίως με την μαγειρική. Ωστόσο, περιέχει ουσίες που είναι χρήσιμες και για την ενίσχυση της υγείας μας. Πιο συγκεκριμένα, τα κορυφαία οφέλη του δεντρολίβανου περιλαμβάνουν:

Βελτιώνει την λειτουργία του εγκεφάλου

Μία από τις τεκμηριωμένες χρήσεις του δεντρολίβανου είναι η ενίσχυση των γνωστικών λειτουργιών. Η σύνθεση του περιέχει συστατικά που διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στην τόνωση των γνωστικών λειτουργιών, τόσο στους ηλικιωμένους όσο και στους ασθενείς, που πάσχουν από άλλες νοητικές διαταραχές. Παράλληλα,  μπορεί να αποτρέψει την δημιουργία των β-αμυλοειδών πλακών και της ακετυλοχολινεστεράσης, οι οποίες αποτελούν τις πρωτογενείς αιτίες των νευροεκφυλιστικών διαταραχών. Παρότι οι συγκεκριμένες ουσίες δρουν προστατευτικά στο ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου, με το πέρασμα του χρόνου φαίνεται να έχουν ιδιαίτερα καταστροφικές συνέπειες για τον εγκέφαλο, καθώς αλλοιώνουν την δομή των κυττάρων του και οδηγούν σε άνοια ή νόσο του Alzheimer.

Προωθεί την σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού

Όταν τροφοδοτούμε τον οργανισμό μας με τα κατάλληλα θρεπτικά συστατικά, ενισχύουμε, ταυτόχρονα, και την σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Το δεντρολίβανο είναι μια «τροφή» που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ενώσεις, οι οποίες είναι απαραίτητες όχι μόνο για την προώθηση ενός ισχυρότερου ανοσοποιητικού, αφού βελτιώνει την ανοσία του σώματος στους παθογόνους μικροοργανισμούς, αλλά και για την εξουδετέρωση των ελεύθερων ριζών, οι οποίες είναι υπεύθυνες για την εκδήλωση πολλών δυσάρεστων καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης καρκινικών κυττάρων.

Η ασπίδα προστασίας του νευρικού συστήματος

Το καρνοσικό οξύ που βρίσκεται στο δεντρολίβανο είναι υπεύθυνο για την προστασία του νευρικού συστήματος, καθώς βοηθά, τόσο στην μείωση του οξειδωτικού στρες, όσο και στην προστασία του εγκεφάλου από διάφορες διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της ισχαιμικής βλάβης των νεύρων.

Κατά του καρκίνου

Τα οξέα του δεντρολίβανου (ροσμαρινικό, καρνοσικό), όπως επίσης και τα εκχυλίσματα του φυτού, διακρίνονται για τις αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και αντικαρκινικές ιδιότητές τους. Σύμφωνα με αποτελέσματα επιστημονικών ερευνών, το δεντρολίβανο φαίνεται να επιδρά θετικά στην θεραπεία διάφορων μορφών καρκίνου, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου, του αίματος, του μαστού, του προστάτη, των ωοθηκών κ.α.

Όμορφο και υγιές δέρμα

Οι αντιοξειδωτικές ουσίες των αιθέριων ελαίων του φυτού, συμβάλλουν στην διατήρηση ενός υγιούς, όμορφου και λαμπερού δέρματος. Οι ισχυρές αντιγηραντικές δράσεις του δεντρολίβανου, βοηθούν τόσο στην θεραπεία των δερματικών βλαβών (π.χ. κηλίδες), όσο και στην ενίσχυση της φυσικής λάμψης του δέρματος. Επίσης, ο συνδυασμός δεντρολίβανου με φυσικά εκχυλίσματα εσπεριδοειδών, δημιουργούν μια ασπίδα προστασίας στον δερματικό ιστό, εμποδίζοντας έτσι, τις βλάβες που προκαλούνται από τις υπεριώδεις ακτίνες UVA-UVB.

Φτιάξτε μόνοι σας κρέμα απολέπισης με λεβάντα και δεντρολίβανο.

Αποτελεσματική αντιμετώπιση του βήχα

Τα φύλλα του δεντρολίβανου, έχουν την δυνατότητα να απομακρύνουν από το αναπνευστικό σύστημα, την βλέννα και το φλέγμα, παρέχοντας, με αυτόν τον τρόπο, την άμεση ανακούφιση από τον βήχα, την γρίπη, το κρυολόγημα, ακόμη και από το άσθμα.

Άλλα οφέλη

Εκτός από τα οφέλη που αναφέραμε πιο πάνω, το δεντρολίβανο έχει ευεργετικές ιδιότητες που βοηθούν και στα εξής:

  • Συμβάλλει στην διατήρηση της υγείας του πεπτικού συστήματος.
  • Είναι γνωστό, παραδοσιακό και φυσικό φάρμακο για την αντιμετώπιση γαστρεντερικών διαταραχών, συμπεριλαμβανομένης της δυσκοιλιότητας, του φουσκώματος, των αερίων κ.α.
  • Οι αντιβακτηριακές ιδιότητές του, το καθιστούν ιδανικό για την βελτίωση της συνολικής υγείας του στόματος. (Αν θέλετε να αποβάλλετε τα επιβλαβή βακτήρια από την στοματική σας κοιλότητα, μπορείτε, πριν κοιμηθείτε, να κάνετε γαργάρες με ζεστό νερό που περιέχει δεντρολίβανο).
  •  Οι αναλγητικές ιδιότητές του, συμβάλλουν στην αποτελεσματική αντιμετώπιση της δυσμηνόρροιας, των κραμπών του στομάχου και των ημικρανιών.
  • Ενισχύει την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων και διεγείρει την ροή του αίματος.
  • Το καρνοσικό οξύ, που περιέχεται στην σύστασή του, βοηθά στην πρόληψη της ωχράς κηλίδας.
  • Η υψηλή περιεκτικότητα του δεντρολίβανου σε καρνοσόλη, ροσμαρινικό και  καφεϊκό οξύ, το καθιστούν ως μία κορυφαία πηγή αντιοξειδωτικών.
  • Οι διουρητικές ιδιότητές του, βοηθούν στην αποτοξίνωση του σώματος.
  • Ως ένα φυσικό αντιθρομβωτικό, το δεντρολίβανο δρα ενάντια στην δημιουργία θρόμβων στο αίμα.
  • Το ροσμαρινικό οξύ έχει την ικανότητα να προστατεύει  τον οργανισμό από πνευμονικό οίδημα.
  • Καταπραΰνει τον πονόδοντο.

Το δεντρολίβανο στην μαγειρική

Η γεύση του δεντρολίβανου είναι ιδιαίτερα πικρή. Για τον λόγο αυτόν, συνιστάται να χρησιμοποιείται με φειδώ. Μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε είτε φρέσκο, είτε αποξηραμένο. Ταιριάζει πολύ με αρνί, αλλά μπορεί να ενισχύσει την γεύση και πολλών άλλων πιάτων. Τα λουλούδια του βοτάνου μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως γαρνιτούρα σε σαλάτες, ενώ τα φρέσκα κλαδιά του, εκτός από ιδανική προσθήκη σε συνταγές που περιλαμβάνουν ψητό κρέας, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για την παρασκευή τσαγιού, ποτών και γλυκών του κουταλιού.

Άλλες χρήσεις

Το δεντρολίβανο μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης ως:

  • Αποσμητικό χώρου
  • Εντομοαπωθητικό (αλλά εκλύει πολύ τις μέλισσες)
  • Το έγχυμα του βοτάνου χρησιμοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια για το ξέβγαλμα των μαλλιών (Μέρη που χρησιμοποιούνται είναι οι κορυφές και τα λουλούδια του)

Φτιάξτε μόνοι σας αιθέριο έλαιο δεντρολίβανου

Μπορείτε να φτιάξετε το δικό σας αιθέριο έλαιο δεντρολίβανου, ακολουθώντας αυτά τα απλά βήματα:

  • Τοποθετήστε σε ένα γυάλινο μπουκάλι γεμάτο με ελαιόλαδο, ένα κλαδί δεντρολίβανου.
  • Αφού σφραγίσετε το μπουκάλι,  ανακινήστε το ελαφρά.
  • Κατόπιν, αποθηκεύστε το σε ζεστό και σκοτεινό μέρος για δύο εβδομάδες.
  • Μετά από το διάστημα των δύο εβδομάδων, σουρώστε το περιεχόμενο του μπουκαλιού.Το αιθέριο έλαιο δεντρολίβανου, είναι έτοιμο.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε λίγες σταγόνες, είτε στο λουτρό σας για να αρωματίσετε το σώμα σας, είτε σε κάποιο πιάτο προκειμένου να ενισχύσετε την γεύση και το άρωμά του.

Παρενέργειες

Αν και το δεντρολίβανο θεωρείται σε γενικές γραμμές ασφαλές, η υπερβολική χρήση και η μακροχρόνια κατανάλωσή του, μπορεί να οδηγήσει σε:

  • Μυϊκούς σπασμούς
  • Εμετό
  • Κνησμό
  • Αύξηση των τιμών της γλυκόζης σε διαβητικούς
  • Δερματικά εξανθήματα
  • Πνευμονικό οίδημα
  • Μειωμένη γονιμότητα (στους άνδρες)
  • Αποβολή

Αλληλεπιδράσεις

Το δεντρολίβανο είναι πιθανό να επηρεάσει την δραστικότητα ορισμένων φαρμάκων. Αυτά είναι:

  • Αντιπηκτικά: Χρησιμοποιούνται για την αραίωση του αίματος
  • Αναστολείς της υψηλής αρτηριακής πίεσης: Χρησιμοποιούνται για την εξισορρόπηση των τιμών της πίεσης του αίματος.
  • Διουρητικά: Αυξάνουν την παραγωγή των ούρων.
  • Λίθιο: Εφαρμόζεται ως βασικό μέσο θεραπείας της μανιοκατάθλιψης.