Τα σταφύλια είναι γνωστά και ως «ο βασιλιάς των φρούτων». Αυτός ο υπέροχος και γευστικός καρπός που έχει κατακτήσει κάθε γωνιά της γης, καλλιεργείται σε αμέτρητες ποικιλίες σε κάθε χώρα του πλανήτη, καθώς έχουν την ικανότητα να συνδυάζουν τη νοστιμιά με την υψηλή διατροφική αξία.

Στη σύνθεση τους περιέχουν βιταμίνη C που ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, απλά σάκχαρα που παρέχουν άμεση ενέργεια και μεγάλη ποικιλία φυτοθρεπτικών συστατικών, που διακρίνονται για τις ισχυρές αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες τους.

Όπως αντιλαμβανόμαστε, πρόκειται για έναν «καρπό-έκρηξη» θρεπτικών συστατικών, ο οποίος είναι στενά συνδεδεμένος με την ευεξία και την μακροζωία.

Ας τα γνωρίσουμε καλύτερα…

Η πρώτη καλλιέργεια σταφυλιών φαίνεται να έγινε μεταξύ της 7ης και 4ης χιλιετίας π.Χ. στις περιοχές της Μαύρης Θάλασσας και του Ιράν. Σύντομα, οι καλλιέργειες επεκτάθηκαν και στις υπόλοιπες χώρες τόσο για παραγωγή κρασιού, όσο και για κατανάλωση ή παρασκευή χυμού και μαρμελάδας.

Σήμερα, σε ολόκληρο τον κόσμο καλλιεργούνται χιλιάδες ποικιλίες σταφυλιών οι οποίες μπορεί να διαφέρουν ως προς την γεύση και το χρώμα, όμως έχουν το ίδιο θρεπτικό προφίλ. Αυτό σημαίνει πως οποιοδήποτε είδος και αν επιλέξουμε, θα τροφοδοτήσουμε τον οργανισμό με τις ίδιες πολύτιμες ενώσεις.

Διατροφική αξία

1 φλιτζάνι φρέσκα σταφύλια περιέχει περίπου:

  • Θερμίδες: 104
  • Υδατάνθρακες: 27,3 gr
  • Πρωτεΐνες: 1,1 gr
  • Λιπαρά οξέα: 0,2 gr
  • Φυτικές ίνες: 1,4 gr
  • Βιταμίνη Β1: 0,1 mcg (7%)*
  • Βιταμίνη Β2: 0,1 mg (6%)*
  • Βιταμίνη Β6: 0,1 mg (6%)*
  • Βιταμίνη C: 16,3 mg(27%)*
  • Βιταμίνη Κ: 22 μg (28%)*
  • Μαγγάνιο: 0,1 mg (5%)*
  • Χαλκό: 0,2 mg (10%)*
  • Κάλιο: 288 mg (8%)*-

Περιέχει επίσης, σημαντικές ποσότητες από:

  • Στιλβένια: Ενώσεις με ισχυρές αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, που συμβάλλουν στην προστασία της καρδιάς και του εγκεφάλου.
  • Φλαβονοειδή: Διακρίνονται για την αντικαρκινική τους δράση, ενώ βοηθούν και στην καταπολέμηση των φλεγμονών.
  • Φαινολικά οξέα: Παρουσιάζουν αυξημένη αντιμικροβιακή, αντιοξειδωτική, αντιική και αντικαρκινική δραστηριότητα.
  • Πολυφαινόλες: Προστατεύουν από την υπεριώδη ακτινοβολία και ενισχύουν σημαντικά την άμυνα του οργανισμού.

Οφέλη

Τα σταφύλια περιέχουν στη σύνθεση τους μεγάλη ποικιλία θρεπτικών συστατικών, η οποία τα καθιστά αναπόσπαστο κομμάτι μιας ισορροπημένης διατροφής.

grapes

Αναλυτικότερα:

Πηγή αντιοξειδωτικών

Πρόκειται για ένα δώρο της φύσης που είναι φορτωμένο με φυτοθρεπτικά συστατικά όπως τα καροτενοειδή και οι πολυφαινόλες.

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ενώσεις που διακρίνονται για την ικανότητα τους να ενισχύουν την υγεία της καρδιάς και του εγκεφάλου, ενώ παράλληλα δημιουργούν ένα πέπλο προστασίας ενάντια στην επιβλαβή δράση των ελεύθερων ριζών και με αυτόν τον τρόπο συμβάλλουν στη μείωση κινδύνου, εμφάνισης, διαφόρων μορφών καρκίνου.

Διαθέτουν ενυδατικές ιδιότητες

Το γεγονός πως τα σταφύλια αποτελούνται ως επί το πλείστον από νερό (περίπου 82%), τα καθιστά ως εξαιρετικό τρόπο ενυδάτωσης της επιδερμίδας. Αυτό σημαίνει, ότι καταναλώνοντας απλά μια μικρή ποσότητα σταφύλια, μπορούμε να έχουμε λεία, λαμπερή και όμορφη επιδερμίδα, απαλλαγμένη από σημεία γήρανσης, όπως οι λεπτές γραμμές και οι ρυτίδες.

Ανακουφίζουν τη δυσκοιλιότητα

Τα σταφύλια φαίνεται πως είναι ιδιαίτερα ευεργετικά και στην αντιμετώπιση των στομαχικών διαταραχών. Η περιεκτικότητα σε οργανικά οξέα και πολυσακχαρίτες, συμπεριλαμβανομένης της κυτταρίνης, τα έχει κατατάξει στη λίστα με τα πιο δραστικά φυσικά καθαρτικά.

Αυτό σημαίνει πως η κατανάλωση τους μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση της δυσκοιλιότητας, ενώ συμβάλλει και στην τόνωση της λειτουργίας του πεπτικού συστήματος.

Προάγουν την υγεία της καρδιάς

Ένα φλιτζάνι (περίπου 15ο γραμμάρια) σταφυλιών περιέχει 288 mg κάλιο. Δηλαδή, το 6% της ημερήσιας συνιστώμενης πρόσληψης. Αν λοιπόν τα εντάξουμε στη διατροφή μας θα μπορέσουμε να επωφεληθούμε από τις σπουδαίες ιδιότητες του πολύτιμου μετάλλου.

Αναλυτικότερα, το κάλιο και κατ’ επέκταση το σταφύλι, έχει την ικανότητα να εξισορροπεί τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών διαταραχών συμπεριλαμβανομένης της καρδιακής προσβολής και του εγκεφαλικού επεισοδίου.

Επίσης, το κάλιο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην διατήρηση pH του σώματος, καθώς και στη σωστή λειτουργία του μυικού συστήματος.

Κατάλληλα για διαβητικούς

Τα σταφύλια περιέχουν στη σύνθεση τους 23 γραμμάρια σάκχαρα ανά φλιτζάνι (περίπου 150 γραμμάρια). Γεγονός που μας κάνει να αναρωτιόμαστε αν είναι ασφαλή για όσους πάσχουν από διαβήτη.

Η αλήθεια είναι πως τα σταφύλια αν και έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε σάκχαρα, έχουν επίσης χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και επιτρέπει την κατανάλωση τους από διαβητικούς.

Επιπροσθέτως, η ρεσβερατρόλη, έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Αυτό σημαίνει πως μπορεί να βελτιώσει την ικανότητα του οργανισμού να αφομοιώνει καλύτερα τη γλυκόζη και επομένως να χαμηλώσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.

Γλυκαιμικός δείκτη (GI): Παράγοντας που καθορίζει την ταχύτητα με την οποία μια τροφή αυξάνει τα επίπεδα σακχάρου.

Άλλα οφέλη

Εκτός από τα οφέλη που περιγράψαμε, τα σταφύλια περιέχουν καροτενοειδή τα οποία διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην διατήρηση της υγείας των ματιών και του δέρματος.

Επιπροσθέτως, η περιεκτικότητα τους σε πολύτιμα συστατικά συμπεριλαμβανομένου του ασβεστίου, μαγνησίου, καλίου, φωσφόρου, μαγγανίου και βιταμίνης Κ, βοηθά στην ενδυνάμωση των οστών, ενώ η βιταμίνη C συμβάλλει τα μέγιστα στην ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού.

stafilia-ofeli

Ποικιλίες σταφυλιών

Τα σταφύλια που καταναλώνονται ως φρέσκοι καρποί ή χρησιμοποιούνται σε διάφορες παρασκευές ονομάζονται επιτραπέζια σταφύλια. Οι ποικιλίες που καλλιεργούνται στους αμπελώνες και χρησιμοποιούνται για την παραγωγή κρασιού λέγονται οινοποιήσιμες, ενώ υπάρχει και ένα είδος σταφυλιού το οποίο αποξηραίνεται για να δημιουργηθεί η γνωστή σταφίδα.

Τόσο τα επιτραπέζια, όσο οι οινοποιήσιμες και οι σταφίδες, προέρχονται από την ίδια οικογένεια φυτών. Εντούτοις, υπάρχουν περίπου 60 διαφορετικά είδη. Στα 60 αυτά είδη υπάρχουν κυριολεκτικά χιλιάδες ποικιλίες σταφυλιών.

Αυτό μπορούμε εύκολα να το επιβεβαιώσουμε αφού μελετήσουμε την ιστορία κάθε ποικιλίας κρασιού. Ενδεικτικά να αναφέρουμε, πως μόνο στην Ιταλία καλλιεργούνται περισσότερες από 1.000 οινοποιήσιμες ποικιλίες.

Οι ποικιλίες επιτραπέζιων σταφυλιών είναι συνήθως μεγαλύτερες σε μέγεθος και δεν περιέχουν σπόρους στο εσωτερικό τους. Έχουν σχετικά λεπτό εξωτερικό φλοιό, γεγονός που τα καθιστά πιο εύγευστα σε σχέση με τις οινοποιήσιμες ποικιλίες.

Στον αντίποδα, τα οινοποιήσιμα σταφύλια έχουν μικρότερο μέγεθος από τα επιτραπέζια. Περιέχουν σπόρους στο εσωτερικό τους, ενώ ο φλοιός τους είναι σχετικά παχύς. Στο σημείο αυτό να αναφέρουμε ότι, ενώ το παχύ δέρμα είναι πιο πικρό, το άρωμα τους είναι εντονότερο.

Όλοι οι τύποι σταφυλιών αναπτύσσονται σε διάφορα χρώματα. Ωστόσο, το λευκό, το κόκκινο και το μαύρο, είναι οι πιο συχνά καλλιεργούμενες ποικιλίες. Άλλα χρώματα περιλαμβάνουν το κίτρινο, μπλε-μαύρο, πορφυρό, ροζ και μοβ.

krasi-apo-stafyili

Τρόποι να καταναλώσουμε τα σταφύλια

Μπορούν να καταναλωθούν ωμά ή κατεψυγμένα. Σε περίπτωση που τα έχουμε καταψύξει, θα πρέπει προτού τα καταναλώσουμε να αφήσουμε σε θερμοκρασία δωματίου για περίπου 30 λεπτά.

Εκτός από το ότι καταναλώνονται ωμά ή χρησιμοποιούνται ως γαρνιτούρα, τα σταφύλια μπορούν επίσης να μαγειρευτούν με διάφορους τρόπους. Τα φυσικά σάκχαρα που υπάρχουν στη σύνθεση τους μπορούν να ενισχύσουν γευστικά πολλά αλμυρά και γλυκά πιάτα.

Όπως τα περισσότερα μούρα, έτσι και τα σταφύλια μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ψητά πιάτα όπως πίτες, τάρτες, κέικ, ψωμί και πίτσες.

Επιπλέον, η νόστιμη και θρεπτική τους σάρκα χρησιμοποιείται σε υγιεινά smoothies, χυμούς, κοκτέιλ, sorbets και διάφορα ποτά.

Μπορούμε να τα συνδυάσουμε με σοκολάτα υγείας ή σοκολάτας γάλακτος και να δημιουργήσουμε ένα υπέροχο επιδόρπιο ή να τα ρίξουμε σε ένα δροσιστικό ποτό ή στη σαμπάνια.

Παρενέργειες – Προφυλάξεις

Όπως αναφέραμε, τα σταφύλια είναι ένα από τα πιο θρεπτικά φρούτα. Ωστόσο, η υψηλή περιεκτικότητα σε κάλιο, καθιστά απαγορευτική την κατανάλωση τους από άτομα με διαταραχές στα νεφρά. Αυτό συμβαίνει διότι τα νεφρά όταν υπολειτουργούν αργούν να απομακρύνουν το κάλιο από τον οργανισμό.

Επίσης, άτομα που υποφέρουν από καρδιαγγειακές διαταραχές και λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή με βήτα-αναστολείς, θα πρέπει να καταναλώνουν τα σταφύλια με μέτρο, ώστε να αποφευχθούν τυχόν αλληλεπιδράσεις των φαρμάκων.

Τέλος, όσοι λαμβάνουν αντιπηκτικά φάρμακα, θα πρέπει προτού καταναλώσουν μεγάλες ποσότητες σταφυλιών, να συμβουλευτούν τον γιατρό τους καθώς η ρεσβερατρόλη μπορεί να αυξήσει την αντιπηκτική δράση των φαρμάκων.

Σταφίδα: Ο ξηρός καρπός με τα πλούσια θρεπτικά συστατικά